กลุ่มอาการคาร์ซินอยด์ และ เนื้องอกคาร์ซินอยด์ (Carcinoid syndrome and carcinoid tumours)

เผยแพร่ครั้งแรก 25 ก.ค. 2018 อัปเดตล่าสุด 4 ส.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 5 นาที
กลุ่มอาการคาร์ซินอยด์ และ เนื้องอกคาร์ซินอยด์ (Carcinoid syndrome and carcinoid tumours)

เนื้องอกคาร์ซินอยด์ (carcinoid tumours) คือ มะเร็งชนิดที่พบได้ในระบบต่อมไร้ท่อประสาทที่ทำหน้าที่สร้างฮอร์โมน ซึ่งทำให้ผู้ป่วยมีอาการของกลุ่มอาการคาร์ซินอยด์ (carcinoid syndrome) ได้เมื่อเนื้องอกแพร่กระจายไปที่ตับ โดยทั่วไปจะพบเนื้องอกนี้ได้บ่อยที่ลำไส้ และไส้ติ่ง แต่ก็สามารถพบที่บริเวณอื่นๆ ของร่างกายได้เช่นกัน

บทนำ

เนื้องอกคาร์ซินอยด์ (carcinoid tumour) เป็นมะเร็งชนิดที่พบได้น้อยของระบบต่อมไร้ท่อประสาท (neuroendocrine system) ซึ่งเป็นระบบของร่างกายที่ทำหน้าที่สร้างฮอร์โมน

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจ DNA วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 5605 บาท ลดสูงสุด 3895 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 53

ก้อนเนื้องอกชนิดนี้มักพบที่ลำไส้ หรือไส้ติ่ง แต่สามารถพบได้ที่กระเพาะอาหาร, ตับอ่อน, ปอด, เต้านม, ไต, รังไข่ หรือัณฑะ ได้เช่นกัน และก้อนเนื้องอกนี้มีแนวโน้มเจริญเติบโตช้ามาก

กลุ่มอาการคาร์ซินอยด์ (Carcinoid syndrome) คือกลุ่มของอาการที่เกิดขึ้นเมื่อผู้ป่วยเป็นเนื้องอกคาร์ซินอยด์และมีการแพร่กระจายของเนื้องอกไปที่ตับ ทำให้เกิดการหลั่งฮอร์โมน เช่น ซีโรโทนิน (serotonin) เข้าสู่กระแสเลือด

ในประเทศสหราชอาณาจักรมีผู้ได้รับการวินิจฉัยเป็นเนื้องอกคาร์ซินอยด์ประมาณ 1,200 คนต่อปี แต่คาดว่ามีผู้ป่วยน้อยกว่า 1 ใน 10 ที่จะมีอาการกลุ่มอาการคาร์ซินอยด์

อาการและอาการแสดง

ในระยะแรกของโรคที่ผู้ป่วยมีก้อนเนื้องอกคาร์ซินอยด์ อาจจะไม่มีอาการใดๆ เลย คุณอาจไม่มีอาการใดๆ ถ้าก้อนเนื้องอกอยู่เฉพาะในระบบย่อยอาหารเท่านั้น เพราะฮอร์โมนที่สร้างออกมาจากก้อนเนื้องอกนี้จะถูกทำลายโดยตับ

เมื่อเริ่มมีอาการของโรคขึ้น มักมีแนวโน้มเป็นอาการทั่วๆ ไปไม่จำเพาะ ทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นอาการของโรคอื่นได้ง่าย

อาการของโรคอาจเกิดจากทั้งตัวก้อนเนื้องอกเอง และเกิดจากฮอร์โมนใดๆ ก็ตามที่ถูกสร้างและปล่อยเข้าสู่กระแสเลือด

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจ DNA วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 5605 บาท ลดสูงสุด 3895 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 53

อาการที่เกิดจากก้อนเนื้องอก

อาการจะขึ้นกับว่าก้อนเนื้องอกนั้นเกิดขึ้นที่ใด

  • เนื้องอกคาร์ซินอยด์ที่ลำไส้ (bowel carcinoid tumour) อาจทำให้มีอาการปวดท้อง, ทำให้ลำไส้ทำงานผิดปกติ (มีอาการท้องเสีย, ท้องผูก, รู้สึกคลื่นไส้ หรือมีอาการคลื่นไส้อาเจียน) และมีเลือดออกจากทวารหนัก (rectal bleeding)
  • เนื้องอกคาร์ซินอยด์ที่ปอด (lung carcinoid tumour) อาจทำให้เกิดอาการไอ อาจทำให้คุณไอเป็นเลือด และทำให้หายใจมีเสียงวี๊ด, หายใจลำบาก, เจ็บหน้าอก และอ่อนเพลีย
  • เนื้องอกคาร์ซินอยด์ที่กระเพาะอาหาร (stomach carcinoid tumour) อาจทำให้มีอาการปวด, น้ำหนักลด, อ่อนเพลีย อ่อนแรง

เนื้องอกคาร์ซินอยด์บางชนิดไม่ทำให้เกิดอาการใดๆ และถูกพบโดยบังเอิญ เช่น เนื้องอกคาร์ซินอยด์เกิดขึ้นที่ไส้ติ่ง อาจพบได้เมื่อมีการผ่าตัดไส้ติ่งออกด้วยสาเหตุอื่น

อาการที่เกิดจากฮอร์โมนที่สร้าง (กลุ่มอาการคาร์ซินอยด์ carcinoid syndrome)

อาการทั่วไปของกลุ่มอาการคาร์ซินอยด์ ได้แก่:

  • ท้องเสีย, ปวดท้อง และเบื่ออาหาร
  • ผิวหนังแดง โดยเฉพาะที่ใบหน้า
  • หัวใจเต้นเร็ว
  • หายใจหอบเหนื่อย และหายใจมีเสียงวี๊ด

อาการเหล่านี้อาจเกิดขึ้นเมื่อใดก็ได้ เพราะฮอร์โมนที่สร้างจากเนื้องอกนี้สามารถสร้างที่เวลาไหนก็ได้

ผู้ป่วยบางรายจะเป็นโรคหัวใจคาร์ซินอยด์ (carcinoid heart disease) เนื่องจากลิ้นหัวใจหนาตัวและทำให้เกิดการทำงานผิดปกติ ซึ่งทำให้มีความเสี่ยงต่อการเกิดปฏิกิริยาร้ายแรงที่พบได้น้อย คือ carcinoid crisis ซึ่งจะมีอาการหน้าแดง ตัวแดง อย่างรุนแรง, หายใจหอบเหนื่อย และความดันโลหิตตก

สาเหตุของเนื้องอกคาร์ซินอยด์คืออะไร?

ปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัดของเนื้องอกคาร์ซินอยด์ แต่คิดว่าส่วนใหญ่เกิดขึ้นโดยบังเอิญ

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจ DNA วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 5605 บาท ลดสูงสุด 3895 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 53

โอกาสที่จะเกิดโรคก้อนเนื้องอกคาร์ซินอยด์อาจเพิ่มขึ้น ถ้าคุณเป็น:

  • เป็นโรคกลุ่มอาการที่พบได้น้อยชนิดหนึ่งที่ชื่อว่า multiple endocrine neoplasia type 1 (MEN1)
  • พ่อแม่ หรือ พี่น้อง เป็นเนื้องอกคาร์ซินอยด์
  • พ่อแม่เป็นมะเร็งผิวหนังชนิด squamous cell skin cancer, มะเร็งต่อมน้ำเหลืองชนิด non-Hodgkin's lymphoma, มะเร็งสมอง, มะเร็งเต้านม, มะเร็งมดลูก, มะเร็งกระเพาะปัสสาวะ หรือมะเร็งที่ไต
  • เป็นโรคท้าวแสนปม (neurofibromatosis) หรือ  tuberous sclerosis

การวินิจฉัยเนื้องอกคาร์ซินอยด์

เนื้องอกคาร์ซินอยด์อาจถูกพบโดยบังเอิญ ตัวอย่างเช่น ระหว่างที่ศัลยแพทย์ผ่าตัดไส้ติ่งออก ในกรณีนี้เนื้องอกมักถูกพบเจอได้เร็วและถูกตัดออกไปพร้อมกับไส้ติ่ง ทำให้ไม่เกิดปัญหาตามมาในอนาคต

สำหรับผู้ป่วยอื่นๆ มักไปพบแพทย์เมื่อมีอาการเกิดขึ้นแล้ว และเนื้องอกคาร์ซินอยด์อาจได้รับการวินิจฉัยเมื่อมีการตรวจสแกน และการตรวจอื่นๆ ซึ่งอาจรวมถึงการตรวจวัดปริมาณซีโรโทนิน (serotonin) ที่ปัสสาวะ และการตรวจโดยใช้กล้องส่อง (endoscopy)

การรักษาเนื้องอกคาร์ซินอยด์ และ กลุ่มอาการคาร์ซินอยด์

หากตรวจพบมะเร็งตั้งแต่ระยะแรกๆ จะมีความเป็นไปได้ที่จะผ่าตัดออกไปพร้อมกับการรักษาให้หายขาด แต่ในผู้ป่วยที่ไม่สามารถทำได้ ศัลยแพทย์จะผ่าเนื้องอกออกให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้

หากก้อนเนื้องอกไม่สามารถผ่าออกได้ แต่ก้อนไม่ขยายขนาดขึ้นหรือไม่ทำให้เกิดอาการใดๆ คุณอาจไม่จำเป็นต้องรักษาทันที แต่ต้องมีการติดตามอาการอย่างใกล้ชิด

หากก้อนเนื้องอกนั้นทำให้มีอาการ คุณอาจได้รับคำแนะนำให้รักษาด้วยวิธีใดวิธีหนึ่งดังนี้:

  • ได้รับยาฉีดที่ชื่อว่า somatostatin analogues เช่น octreotide และ lanreotide ซึ่งจะชะลอการเติบโตของก้อนเนื้องอกได้
  • ได้รับรังสีรักษาเพื่อทำลายเซลล์มะเร็งบางส่วน ซึ่งมีอยู่ 2 ทางเลือกหลัก: targeted radiotherapy และ external beam radiotherapy
  • ยับยั้งเลือดไม่ให้ไปเลี้ยงก้อนเนื้องอก (สำหรับเนื้องอกที่ตับ) ซึ่งเรียกว่า hepatic artery embolization
  • การจี้ด้วยคลื่นความถี่วิทยุ  (Radio Frequency Ablation) เพื่อไปทำลายเซลล์มะเร็ง (สำหรับเนื้องอกในตับ)
  • ยาเคมีบำบัดเพื่อลดขนาดก้อนเนื้องอกและควบคุมอาการของผู้ป่วย

อาการของกลุ่มอาการคาร์ซินอยด์สามารถรักษาได้ด้วยการฉีดยา octreotide และ lanreotide คุณอาจได้รับยาขยายหลอดลม (เพื่อบรรเทาอาการหายใจหอบเหนื่อย หายใจมีเสียงวี๊ด) และยาแก้ท้องเสีย

ฉันควรปฏิบัติตนอย่างไร?

คุณสามารถปฏิบัติตนได้หลายวิธีเพื่อช่วยควบคุมอาการบางอย่างของกลุ่มอาการคาร์ซินอยด์

โดยทั่วไป คุณควรหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นให้เกิดอาการหน้าแดง ตัวแดง เช่น:

  • แอลกอฮอล์
  • รับประทานอาหารมื้อใหญ่
  • อาหารเผ็ด
  • อาหารที่ประกอบไปด้วยสารไทรามีน (tyramine) เช่น เนื้อสัตว์ที่ผ่านการหมักดอง
  • ความเครียด

ยาบางอย่างเช่น ยารักษาภาวะซึมเศร้าในกลุ่ม selective serotonin reuptake inhibitor (SSRI) อาจทำให้อาการแย่ลงได้ เพราะยามีฤทธิ์เพิ่มปริมาณสารซีโรโทนิน (serotonin) แต่อย่าหยุดรับประทานยาเองจนกว่าจะได้รับคำแนะนำจากแพทย์

ถ้าคุณมีอาการท้องเสีย สิ่งสำคัญคือต้องจิบน้ำบ่อยๆ เพื่อป้องกันการขาดน้ำ

อนาคตของผู้ป่วย

หากก้อนเนื้องอกสามารถผ่าตัดออกได้ทั้งหมด อาจรักษามะเร็งและอาการได้หายขาดไปพร้อมๆ กัน อย่างไรก็ตามหากศัลยแพทย์ไม่สามารถผ่าตัดก้อนเนื้อออกได้ทั้งหมด แต่ก็สามารถควบคุมการเจริญเติบโตของก้อนเนื้องอกและควบคุมได้ด้วยการใช้ยา

ภาพรวมของโรคนี้ ผู้ป่วยที่เป็นเนื้องอกคาร์ซินอยด์จะมีอายุยืนยาวเมื่อเทียบกับมะเร็งชนิดอื่นๆ ประมาณ 70-80% ของผู้ป่วยมีอายุอยู่ได้อีกอย่างน้อย 5 ปีหลังการวินิจฉัยโรค ผู้ป่วยจำนวนมากยังมีชีวิตที่ดี มีความกระฉับกระเฉง และมีอาการเป็นครั้งคราวเท่านั้น

แต่ถ้าก้อนเนื้องอกโตมากขึ้นหรือมีการแพร่กระจาย จะทำให้มีการสร้างฮอร์โมนออกมาปริมาณมาก และอาจทำให้ควบคุมอาการได้ยากด้วยการใช้ยา คุณอาจจำเป็นต้องผ่าตัดหรือได้รับการรักษาด้วยวิธีอื่นๆ

แต่โชคไม่ดีที่อายุขัยของผู้ป่วยจะไม่ค่อยดีในกรณีที่มะเร็งมีการแพร่กระจายไปยังส่วนอื่นๆ ของร่างกาย เพราะโดยปกติแล้วจะไม่สามารถกำจัดมะเร็งออกได้ทั้งหมด อย่างไรก็ตามการรักษาที่มีในปัจจุบันสามารถควบคุมอาการและชะลอการแพร่กระจายของมะเร็งได้

https://www.nhsinform.scot/illnesses-and-conditions/cancer/cancer-types-in-adults/carcinoid-syndrome-and-carcinoid-tumours

 


11 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Neuroendocrine tumours and carcinoid syndrome. NHS (National Health Service). (https://www.nhs.uk/conditions/carcinoid-syndrome/)
Carcinoid Syndrome (Tumor) Symptoms, Prognosis, Survival Rate. MedicineNet. (https://www.medicinenet.com/carcinoid_syndrome/article.htm)

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป