กองบรรณาธิการ HD
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HD
ทีมแพทย์ HD
ตรวจสอบความถูกต้องโดย
ทีมแพทย์ HD

ตรวจสุขภาพประจำปี ตรวจอะไรบ้าง? จำเป็นหรือไม่ อย่างไร?

ตรวจสุขภาพประจำปี ทางเลือกสำหรับการดูแลสุขภาพซึ่งจะช่วยให้คุณรู้จัก "ร่างกาย" ตนเองได้อย่างละเอียด
เผยแพร่ครั้งแรก 17 พ.ค. 2019 อัปเดตล่าสุด 21 ต.ค. 2020 ตรวจสอบความถูกต้อง 11 ก.ย. 2019 เวลาอ่านประมาณ 5 นาที
ตรวจสุขภาพประจำปี ตรวจอะไรบ้าง? จำเป็นหรือไม่ อย่างไร?

เรื่องควรรู้

ขยาย

ปิด

  • การตรวจสุขภาพประจำปี เป็นการตรวจคัดกรองโรคเบื้องต้นในผู้ที่ยังไม่มีอาการผิดปกติใดๆ หรืออาจมีความผิดปกติเพียงเล็กน้อย เพื่อประเมินว่า คุณมีความเสี่ยงมากน้อยแค่ไหน 
  • การตรวจสุขภาพประจำปี ยังรวมไปถึงค้นหาโรคซึ่งอาจแฝงอยู่ในร่างกายแต่ยังไม่ปรากฏอาการผิดปกติ เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน โรคอ้วน และไขมันในเลือดสูง
  • การตรวจสุขภาพตามหลักสากล ประกอบด้วยหลัก 4 ประการ คือ การคัดกรองเพื่อหาปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรค การให้คำแนะนำ การให้วัคซีนป้องกันโรค และการให้สาร หรือยาเพื่อป้องกันโรค
  • สามารถตรวจสุขภาพประจำปีได้ตั้งแต่อายุ 15 ปี ขึ้นไป โดยโรงพยาบาลแต่ละแห่งจะจัดโปรแกรมตรวจสุขภาพที่เหมาะสมสำหรับแต่ละช่วงอายุ
  • ก่อนที่จะไปตรวจสุขภาพ ควรเตรียมข้อมูลเกี่ยวกับประวัติด้านสุขภาพของคุณและคนในครอบครัว รวมไปถึงบันทึกอาการผิดปกติ หรือสิ่งที่สงสัย เพื่อป้องกันการตกหล่นของข้อมูล และช่วยในการวินิจฉัยของแพทย์ด้วย
  • เปรียบเทียบราคาและแพ็กเกจตรวจสุขภาพ

เหตุผลสำคัญที่ทำให้หลายคนไม่ยอมตรวจสุขภาพประจำปี คือ คิดว่า ยังอายุไม่มาก ร่างกายแข็งแรง ไม่มีความผิดปกติใดๆ หรือมีข้อบ่งชี้ของโรคใดๆ จึงไม่จำเป็นต้องตรวจสุขภาพก็ได้ ส่วนบางคนก็กลัวว่า ตรวจไปแล้วจะเจอโรคจะสร้างความกังวลใจให้ตนเองและคนรอบข้างเปล่าๆ 

แต่รู้ไหมว่า การตรวจสุขภาพประจำปีเป็นประโยชน์อย่างมาก เพราะจะทำให้ทราบว่า คุณมีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคใดบ้าง จะได้วางแผนการดำเนินชีวิตได้เหมาะสม 

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
เข้าร่วมงานวิจัยทางการแพทย์วันนี้

ค้นหางานวิจัยที่คุณสามารถเข้าร่วมได้ เพื่อรับการรักษาใหม่ที่อาจทำให้อาการของคุณดีขึ้น และเป็นส่วนหนึ่งในการทำดีเพื่อสังคม

E02

หากตรวจพบสัญญาณของโรคตั้งแต่ในระยะเริ่มแรกก็จะเป็นประโยชน์ต่อการวางแผนการรักษา ช่วยลดระดับความรุนแรงของโรค หรือภาวะแทรกซ้อนต่างๆ ลงได้ ดีกว่าปล่อยทิ้งไว้จนโรคลุกลาม รักษาไม่ทัน 

ถึงเวลานั้นนอกจากจะต้องเสียเวลาเข้าออกโรงพยาบาลบ่อยๆ เสียค่ารักษาพยาบาล ค่าใช้จ่ายอื่นๆ แล้ว ยังอาจต้องสูญเสียความก้าวหน้าในหน้าที่การงานและความสัมพันธ์ในครอบครัวไปด้วยก็ได้ 

ตรวจสุขภาพประจำปีคืออะไร?

การตรวจสุขภาพประจำปี เป็นการตรวจคัดกรองโรคเบื้องต้นในผู้ที่ยังไม่มีอาการผิดปกติใดๆ หรืออาจมีความผิดปกติเพียงเล็กน้อย เพื่อประเมินว่า คุณมีความเสี่ยงมากน้อยแค่ไหน 

รวมไปถึงค้นหาโรคซึ่งอาจแฝงอยู่ในร่างกายแต่ยังไม่ปรากฏอาการผิดปกติ เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน โรคอ้วน ไขมันในเลือดสูง เป็นต้น

ทั้งนี้การตรวจสุขภาพที่ดีนั้นต้องเป็นการตรวจที่ชี้ให้เห็นถึงปัญหาด้านสุขภาพที่แท้จริงของผู้รับการตรวจ ไม่ใช่มุ่งแต่ตรวจหาโรค การตรวจที่ดีจะต้องมีการชี้แนะให้มีการส่งเสริมสุขภาพ ต้องไม่สร้างความทุกข์ทางใจ และต้องไม่ทำให้ผู้รับการตรวจเกิดความประมาท หรือชะล่าใจเมื่อตรวจไม่พบโรค

การตรวจสุขภาพตามหลักสากลจะประกอบด้วยหลัก 4 ประการคือ

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
เข้าร่วมงานวิจัยทางการแพทย์วันนี้

ค้นหางานวิจัยที่คุณสามารถเข้าร่วมได้ เพื่อรับการรักษาใหม่ที่อาจทำให้อาการของคุณดีขึ้น และเป็นส่วนหนึ่งในการทำดีเพื่อสังคม

E02
  • การคัดกรองเพื่อหาปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรค
  • การให้คำแนะนำ
  • การให้วัคซีนป้องกันโรค
  • การให้สาร หรือยาเพื่อป้องกันโรค

อายุเท่าไรต้องเริ่มตรวจสุขภาพประจำปี และควรตรวจอะไรบ้าง?

หลายคนอาจคิดว่า การตรวจสุขภาพเป็นเรื่องของคนสูงอายุเท่านั้น แต่ในความเป็นจริงผู้ที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไปก็สามารถเริ่มเข้ารับการตรวจสุขภาพประจำปีได้แล้ว

อย่างไรก็ตาม หากคุณมีสุขภาพร่างกายแข็งแรงและไม่ได้อยู่ในกลุ่มเสี่ยง เช่น มีภาวะน้ำหนักเกิน เป็นโรคอ้วน บุคคลในครอบครัวมีโรคประจำตัว (เบาหวาน มะเร็ง) หรือมีอาการผิดปกติใดๆ ในร่างกาย ก็อาจไม่จำเป็นต้องรีบตรวจสุขภาพประจำปีตั้งแต่อายุ 15 ปี 

หากจะเริ่มตรวจอายุ 15 ปี ก็ควรเว้นระยะไปสัก 2-5 ปี จึงค่อยตรวจซ้ำก็ได้

การคัดกรองมะเร็งต่างหากที่ควรทำทุกปี ในผู้ที่อายุมากกว่า 40 ปี และควรทำทุก 3 ปีในผู้ที่อายุมากกว่า 20ปี

ทั้งนี้โครงการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ หรือ HITAP (Health Intervention and Technology Assessment Program) เป็นหน่วยงานวิจัยภายใต้กระทรวงสาธารณสุข ได้แนะนำช่วงอายุและรายละเอียดเกี่ยวกับการตรวจสุขภาพประจำปีดังนี้

สำหรับบุคคลทั่วไป ที่ไม่ได้มีอาการผิดปกติอะไร หรือไม่อยู่ในกลุ่มเสี่ยง ควรตรวจร่างกายโดยแบ่งตามช่วงอายุ ตามรายการดังนี้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
โปรแกรมตรวจสุขภาพวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 427 บาท ลดสูงสุด 13385 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 2
การตรวจร่างกายสำหรับบุคคลทั่วไป แบ่งตามอายุ
18-34 ปี 35-59 ปี 60 ปีขึ้นไป
- วัดความดันโลหิต
- วัดส่วนสูงและน้ำหนักเพื่อค้นหาภาวะโภชนาการ (ดรรชนีมวลกาย หรือ BMI)
- ตรวจมะเร็งปากมดลูกโดยทำ PAP Smear (ในหญิงที่เคยมีเพศสัมพันธ์แล้ว)
- วัดความดันโลหิต
- วัดส่วนสูงและน้ำหนักตัว เพื่อค้นหาภาวะโภชนาการ (ดรรชนีมวลกาย หรือ BMI)
- ตรวจไขมันในเลือด (ชายอายุ 35 ปี หญิงอายุ 45 ปีขึ้นไป)
- ตรวจน้ำตาลในเลือด (อายุ 40 ปีขึ้นไป)
- ตรวจมะเร็งปากมดลูกโดยทำ PAP Smear (หญิง)
- ตรวจมะเร็งเต้านม (หญิง) โดยแพทย์คลำก้อนที่เต้านม
- วัดความดันโลหิต- วัดส่วนสูงและน้ำหนักตัว เพื่อค้นหาภาวะโภชนาการ (ดรรชนีมวลกาย หรือ BMI)
- ตรวจการได้ยินโดยการซักประวัติ
- ตรวจการมองเห็นโดย Snellen test
- ตรวจไขมันในเลือด
- ตรวจน้ำตาลในเลือด
- ตรวจมะเร็งปากมดลูกโดยทำ PAP Smear (หญิงอายุต่ำกว่า 65 ปี)
- ตรวจมะเร็งเต้านม (หญิงอายุต่ำกว่า 70 ปี) โดยแพทย์คลำก้อนที่เต้านม
- ตรวจมะเร็งลำไส้ โดยตรวจเลือดในอุจาาระ

สำหรับผู้ที่มีประวัติเสี่ยงต่อการเกิดโรค ควรมีการตรวจเพิ่มเติมดังนี้

การตรวจร่างกายสำหรับบุคคลที่เสี่ยงต่อการเกิดโรค
โรค ประวัติที่บ่งบอกถึงความเสี่ยงต่อการเกิดโรค การตรวจที่แนะนำ
โลหิตจางจากธาตุเหล็ก - ผู้ที่มีฐานะยากจน
- มีภาวะทุพโภชนาการ
- มีพยาธิปากขอ
- ผู้ที่ตรวจพบว่า มีภาวะซีด
Hematocrit / Hemoglobin
โลหิตจางธาลัสซีเมีย - ผู้ป่วย หรือมีญาติสายตรงเป็นธาลัสซีเมีย Hemoglobin typing
ไขมันในเลือดสูง - มีภาวะน้ำหนักเกิน หรือเป็นโรคอ้วน
- มีภาวะความดันโลหิตสูง
- ผู้ป่วยโรคเบาหวาน
- ผู้ที่สูบบุหรี่
- ผู้ที่มีญาติสายตรงเป็นโรคไขมันในเลือดสูง
Cholesterol
Triglyceride
HDL-C
เบาหวาน - มีภาวะน้ำหนักเกิน หรือเป็นโรคอ้วน
- มีประวัติญาติสายตรงเป็นเบาหวาน หรือความดันโลหิตสูง
Fasting blood sugar
โทรอยด์บกพร่อง - เคยผ่าไทรอยด์
- เคยรับประทานไอโอดีนกัมมันตรังสี
TSH
T4
ซิฟิลิส หนองใน - ผู้ขายบริการทางเพศ
- ผู้ที่มีคู่นอนหลายคน
VDRL หรือ RPR
Gram stain for GC
เอดส์ - ผู้ที่ขายบริการทางเพศ
- ผู้ที่มีคู่นอนหลายคน
- มีประวัติติดยาเสพติด
- มีประวัติมีเพศสัมพันธ์ที่ไม่ปลอดภัย
Anti HIV
วัณโรค - ต้องอยู่ใกล้ชิดกับผู้ป่วยวัณโรคเกินกว่า 25 ชั่วโมงต่อสัปดาห์
- มีภูมิคุ้มกันต่ำ เช่น ผู้ป่วยโรคเอดส์
Tuberculin test
พยาธิ - อาศัยในแหล่งที่มีพยาธิระบาด ได้แก่ ภาคอีสาน ภาคใต้
- ชอบรับประทานของสุกๆ ดิบๆ
- มีประวัติคนในครอบครัวเป็นพยาธิ หรือเป็นมะเร็งท่อน้ำดี
Stool for parasite
มะเร็งลำไส้ - มีญาติสายตรงเป็นมะเร็งลำไส้และทวารหนัก
- มีติ่งเนื้อในลำไส้
Stool occult blood / Colonoscope

สามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับการตรวจสุขภาพตามช่วงอายุแบบครบถ้วนได้ตามลิงก์ด้านล่าง

ควรเตรียมข้อมูลอะไรบ้างก่อนไปตรวจสุขภาพ

ในการตรวจสุขภาพ ยิ่งคุณให้รายละเอียดถูกต้องและชัดเจนมากเท่าไร แพทย์ยิ่งสามารถวินิจฉัยและให้คำปรึกษาได้แม่นยำยิ่งขึ้น ดังนั้นก่อนไปพบแพทย์คุณจึงควรเตรียมข้อมูลเหล่านี้ให้พร้อม ดังนี้

1. ประวัติด้านสุขภาพของคุณและคนในครอบครัว 

นอกจากเรื่องความเจ็บไข้ได้ป่วย ยาที่รับประทาน และพฤติกรรมการกิน การพักผ่อน การออกกำลังกาย ฯลฯ หากหลังจากการตรวจร่างกายครั้งก่อนมีคนในครอบครัวมเกิดอาการเจ็บป่วย หรือเป็นโรคร้ายแรงควรแจ้งให้แพทย์ทราบด้วย 

สิ่งเหล่านี้อาจมีผลต่อความเสี่ยงที่จะเกิดโรคของคุณได้ เช่น โรคหัวใจ หลอดเลือดสมอง เบาหวาน มะเร็ง

2. บันทึกอาการผิดปกติ หรือสิ่งที่คุณสงสัย 

ตัวอย่างเช่น การเปลี่ยนแปลงของผิว พฤติกรรมการกิน ความอยากอาหาร ความเครียด ความรู้สึกเจ็บปวด อ่อนเพลีย คุณภาพการนอน ลักษณะของปัสสาวะ อุจจาระ หรือรอบเดือน 

ควรจดบันทึกข้อมุลเหล่านี้เตรียมไว้เพื่อจะได้ปรึกษากับแพทย์อย่างไม่ตกหล่น

ขั้นตอนการตรวจสุขภาพ

จำเป็นต้องรับการตรวจเป็นขั้นตอนและแพทย์จะใช้ข้อมูลต่างๆ รวมกันจึงจะวินิจฉัยได้แม่นยำที่สุด ดังนี้

1. ซักประวัติโดยละเอียด 

ถือเป็นขั้นตอนสำคัญที่สุด โดยแพทย์จะสอบถามข้อมูลพื้นฐานทั่วไปของผู้เข้ารับการตรวจร่างกาย ประวัติการเจ็บป่วยในอดีต อาการที่เป็นในปัจจุบัน ประวัติส่วนตัว และประวัติครอบครัว

2. ตรวจร่างกายตามระบบ 

อาจทำได้หลายระบบ เช่น การตรวจจากศีรษะจรดเท้า (Head-To-Toe assessment criteria) ซึ่งจะเริ่มจากการดูสภาพทั่วๆ ไป สัญญาณชีพ ศีรษะ หน้า เรื่อยลงไปจนถึงแขนขา หรืออาจใช้การตรวจตามระบบต่างๆ ของร่างกาย (Body systems assessment criteria) 

ซึ่งเป็นการตรวจจากสภาพทั่วๆ ไป สัญญาณชีพ และตรวจไล่ไปตามระบบต่างๆ ตั้งแต่ระบบประสาท ระบบหัวใจ ระบบทางเดินอาหาร ระบบผิวหนัง ระบบอวัยวะสืบพันธุ์ ฯลฯ 

2. การตรวจทางห้องปฏิบัติการ หรือที่เรียกกันว่า การตรวจแล็บ (Lab test) 

ทำโดยเจ้าหน้าที่เทคนิคการแพทย์ การตรวจทางห้องปฏิบัติการเป็นไปเพื่อช่วยให้แพทย์วินิจฉัยโรคได้แม่นยำยิ่งขึ้น 

ตัวอย่างของการตรวจดังกล่าวนี้ ได้แก่ การตรวจเลือด ตรวจพันธุกรรม ตรวจปัสสาวะ อุจจาระ ตรวจเชื้อ การตรวจเอกซเรย์ส่วนต่างๆ ของร่างกาย เช่น ปอด เต้านม เป็นต้น

จะเห็นว่าการตรวจสุขภาพโดยละเอียดเป็นเรื่องต้องใช้เวลา ไม่มีการตรวจสุขภาพแบบไหนที่ทำเพียงรายการเดียวแล้วสามารถบอกผลได้ว่า คุณเป็นหรือไม่เป็นหลายๆ โรคได้พร้อมกันในครั้งเดียว

ตรวจสุขภาพประจำปีได้ที่ไหน?

ทุกวันนี้โรงพยาบาลหรือคลินิกชั้นนำทั่วไปมีโปรแกรมการตรวจสุขภาพประจำปีให้เลือกมากมาย แต่ละโปรแกรมก็เหมาะกับช่วงอายุ และความเสี่ยงของแต่ละบุคคล

ข้อควรรู้เกี่ยวกับการตรวจสุขภาพประจำปี

การตรวจสุขภาพประจำปี ผลตรวจอาจไม่แม่นยำ 100% เพราะเป็นการตรวจในเบื้องต้นเท่านั้น ดังนั้นหากพบสัญญาณความเสี่ยงของโรคต่างๆ ไม่ได้หมายความว่า คุณจะเป็นโรคนั้นอย่างแน่นอน แต่ควรต้องมีการตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม

ขณะเดียวกันแม้ว่าผลการตรวจสุขภาพจะแสดงว่า คุณไม่มีสัญญาณความผิดปกติใดๆ แต่นั้นก็ไม่ได้หมายความว่าร่างกายของคุณจะสมบูรณ์แข็งแรงทุกประการ สามารถใช้ชีวิตได้โดยไม่ต้องกังวล 

คุณจะต้องดูแลร่างกาย ออกกำลังอย่างสม่ำเสมอ รับประทานอาหารอย่างเหมาะสม รวมทั้งหมั่นตรวจสุขภาพประจำปีในโปรแกรมที่จำเป็นในแต่ละช่วงอายุด้วย

เปรียบเทียบราคาและแพ็กเกจตรวจสุขภาพ จากคลินิกและโรงพยาบาลใกล้คุณ และไม่พลาดทุกการอัปเดตเรื่องสุขภาพและโปรโมชั่นเมื่อกดดาวน์โหลดแอป iOS และ Android


8 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Raffle, Angela E.; Muir Gray, J. A. (2007). Screening: Evidence and practice. Oxford University Press. doi:10.1093/acprof:oso/9780199214495.001.0001. ISBN 978-0-19-921449-5.
Krogsbøll, Lasse T; Jørgensen, Karsten Juhl (31 January 2019). "General health checks in adults for reducing morbidity and mortality from disease". Cochrane. 10: CD009009. doi:10.1002/14651858.CD009009.pub3. PMC 6353639. PMID 30699470
Centers for Disease Control and Prevention, Regular Check-Ups are Important (https://www.cdc.gov/family/checkup/index.htm), 2 August 2017.

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
รวมแพ็คเกจ ตรวจสุขภาพของโรงพยาบาล
รวมแพ็คเกจ ตรวจสุขภาพของโรงพยาบาล

แพ็คเกจตรวจสุขภาพจาก 4 โรงพยาบาลชื่อดังมาให้ได้ศึกษาและลองเปรียบเทียบกัน

อ่านเพิ่ม
คู่มือการตรวจสุขภาพผู้สูงอายุ ควรตรวจอะไรบ้าง เตรียมตัวอย่างไร?
คู่มือการตรวจสุขภาพผู้สูงอายุ ควรตรวจอะไรบ้าง เตรียมตัวอย่างไร?

การตรวจสุขภาพในผู้สูงอายุมีความจำเป็น แต่แค่ตรวจอย่างเดียวไม่พอ ต้องดูแลสุขภาพควบคู่ไปด้วย

อ่านเพิ่ม