กองบรรณาธิการ HD
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HD

การตรวจระบบทางเดินอาหารด้วยอัลตร้าซาวน์

เผยแพร่ครั้งแรก 19 เม.ย. 2018 อัปเดตล่าสุด 25 ม.ค. 2021 เวลาอ่านประมาณ 3 นาที
การตรวจระบบทางเดินอาหารด้วยอัลตร้าซาวน์

ระบบทางเดินอาหาร ประกอบด้วย อวัยวะต่างๆมากมาย ได้แก่ หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร ลำไส้เล็ก ลำไส้ใหญ่ ทหารหนัก ตับ ถุงน้ำดี ท่อน้ำดี และ ตับอ่อน เราเรียกอวัยวะเหล่านี้ว่า เป็น “ระบบทางเดินอาหาร” (Gastrointestinal system)

การตรวจระบบทางเดินอาหาร นั้น เป็นการตรวจดูระบบและการทำงานของอวัยวะต่างๆ ในทางเดินอาหาร เพื่อประเมินอาการและวินิจฉัยโรคที่อาจเกิดขึ้นจากความผิดปกติต่างๆ ซึ่งมีหลายวิธี เช่น การเอ็กซเรย์  (X-Ray) การตรวจเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT-Scan) การตรวจด้วยอัลตร้าซาวด์ (Ultrasound) การส่องกล้อง (Scope) เป็นต้น

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ปรึกษาเภสัช สั่งยา ฟรีค่าส่งทั่วประเทศ*

แชทกับเภสัชกรฟรี! 9 โมงเช้าถึงเที่ยงคืน พร้อมรับส่วนลดค่ายา 5% HDmall ออกค่าส่งให้สูงสุด 40 บาท

Phrama incontentads

การตรวจระบบทางเดินอาหารแต่ละวิธีการจะขึ้นอยู่กับการวินิจฉัยของแพทย์ ตามความจำเป็นและความเหมาะสมในผู้ป่วยแต่ละราย โดยในที่นี้จะขอกล่าวถึง การตรวจระบบทางเดินอาหารด้วยวิธีอัลตราซาวด์ต่อไป

อัลตร้าซาวด์คืออะไร

อัลตร้าซาวด์ (Ultrasound) คือ  การตรวจคลื่นเสียงความถี่สูงเป็นการตรวจทางการแพทย์ที่นำมาใช้ประโยชน์ในการตรวจอวัยวะต่างๆของร่างกาย โดยไม่เป็นอันตราย ซึ่งสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ คือ การตรวจเพื่อการวินิจฉัยและ การตรวจเพื่อการรักษา ซึ่งมีข้อสังเกต ดังนี้

1.  การตรวจคลื่นเสียงความถี่สูงเพื่อการวินิจฉัย (Diagnostic ultrasound หรือ sonography หรือ ultrasonography) เป็นการใช้คลื่นเสียงเพื่อสร้างภาพของอวัยวะและโครงสร้างภายในร่างกายเพื่อช่วยในการวินิจฉัยภาวะทางการแพทย์ ภาพที่สร้างขึ้นจากการตรวจนี้เรียกว่า sonograms  โดยในเวลาตรวจผู้เชี่ยวชาญจะทาเจลที่มีคุณสมบัติสื่อคลื่นเสียงลงผิวหนังบริเวณที่จะตรวจ จากนั้น จะใช้ ทรานดิวเซอร์ Transducer (หน้าตาเหมือนบาร์โค้ด) วางลงบนผิวหนังเพื่ออ่านคลื่นที่ส่งสะท้อนกลับมาเป็นภาพ

2.  การใช้คลื่นเสียงความถี่สูงเพื่อรักษา เช่น เพื่อเปลี่ยนแปลงหรือทำลายเนื้อเยื่อ วิธีการทำนั้นมีความหลากหลายขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ที่ต้องการรักษา ภาวะต่างๆ ที่สามารถใช้รักษาด้วยวิธีนี้  เช่น การสลายนิ่วในถุงน้ำดี  การทำลายเนื้องอกในมดลูกที่ไม่ใช่มะเร็ง การสลายต้อกระจกเป็นต้น

การอัลตร้าซาวน์ระบบทางเดินอาหาร จึงสามารถทำได้ โดยมีวัตถุประสงค์ ทั้ง 2 ประการ คือ เพื่อการวินิจฉัยและเพื่อการรักษา ซึ่งมีความสำคัญดังนี้

1. เป็นการตรวจเพื่อประเมินการทำงานของระบบทางเดินอาหาร เช่น

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจ รักษาโรคทางเดินอาหาร วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ ลดสูงสุด 0%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 58
  • ดูความผิดปกติทั่วไป เช่น นิ่วในไต นิ่วในถุงน้ำดี ก้อนเนื้อในตับ ก้อนในกระเพาะอาหาร ลำไส้ เป็นต้น
  • ติดตามดูความเปลี่ยนแปลงของโรค เช่น อาจเคยมีประวัติพบก้อนเนื้อในระบบทางเดินอาหาร เพื่อประเมินและติดตามความก้าวหน้าว่าก้อนมีขนาดโตขึ้นหรือไม่
  • เพื่อแยกสาเหตุและอาการที่อาจเกิดขึ้น ร่วมกับ การวินิจฉัยแยกโรค ร่วมกับ วิธีอื่นๆ

2. เป็นการตรวจดูการทำงานของอวัยวะในระบบทางเดินอาหารส่วนบน (Upper GI tract) ประกอบไปด้วย หลอดอาหาร กระเพาะอาหาร และลำไส้เล็กตอนบน

3. เป็นการตรวจอวัยวะในระบบทางเดินอาหารส่วนล่าง  (LowerGI tract) ประกอบไปด้วย ลำไส้เล็กตอนล่าง ลำไส้ใหญ่ลงมาจนถึงทวารหนัก

ซึ่งอวัยวะทั้งหมดของทั้ง 2 ส่วนนี้ สามารถเกิดความผิดปกติได้ เช่น มีภาวะเลือดออก ตรวจพบก้อนเนื้อและความผิดปกติอื่นๆ ทั้งนี้การตรวจระบบทางเดินอาหารด้วยการอัลตร้าซาวด์ มีข้อจำกัดในการตรวจและต้องเตรียมตัวก่อนการตรวจดังนี้

ข้อควรคำนึงในการตรวจระบบทางเดินอาหารด้วยอัลตร้าซาวด์

  1. อัลตร้าวซาวด์ไม่สามารถใช้การตรวจอวัยวะส่วนที่มีลมได้ เช่นปอด กระเพาะอาหาร เป็นต้น ทั้งนี้เพราะอากาศจะไม่สะท้อนคลื่นสัญญาณกลับ ทำให้ไม่สามารถรับสัญญาณมาสร้างภาพได้
  2. อัลตร้าซาวด์ไม่สามารถใช้ตรวจอวัยวะที่เป็นกระดูกได้ เพราะกระดูกจะสะท้อนคลื่นกลับหมด ไม่สามารถทะลุทะลวงลงไปยังอวัยวะต่างๆ ได้
  3. ผู้ป่วยต้องงดอาหาร และเครื่องดื่มที่มีไขมันทุกชนิด ประมาณ 4-6 ชั่วโมง (สามารถดื่มน้ำเปล่าได้) พร้อมกลั้นปัสสาวะเอาไว้ เพราะจะสามาถมองเห็นอวัยวะในช่องท้องทั้งหมดได้อย่างชัดเจน
  4. กรณีที่แพทย์สงสัยว่าเป็นไส้ติ่งอักเสบห้ามผู้ป่วยดื่มน้ำและรับประทานอาหารทุกชนิด ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของแพทย์

 

 

 

        


2 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
How to perform gastrointestinal ultrasound: Anatomy and normal findings. National Center for Biotechnology Information. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5658311/)
The role of intestinal ultrasound in diagnostics of bowel diseases. National Center for Biotechnology Information. (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5894446/)

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
ภาวะมีลมในช่องท้อง ท้องอืด และมะเร็งลำไส้ใหญ่
ภาวะมีลมในช่องท้อง ท้องอืด และมะเร็งลำไส้ใหญ่

ถอดรหัสสัญญาณแสดงอาการปวดในทางเดินอาหาร

อ่านเพิ่ม
อาการเจ็บแน่นหน้าอก อาจเป็นผลมาจากโรคแผลในกระเพาะอาหาร
อาการเจ็บแน่นหน้าอก อาจเป็นผลมาจากโรคแผลในกระเพาะอาหาร

ปวดท้องแน่นหน้าอก อาการที่อาจเกิดจากโรคแผลในกระเพาะอาหาร ไม่ใช่โรคหัวใจ

อ่านเพิ่ม
โรคกระเพาะอาหาร แผลที่เกิดจากกรดในกระเพาะอาหาร
โรคกระเพาะอาหาร แผลที่เกิดจากกรดในกระเพาะอาหาร

หิวก็ปวด อิ่มก็ปวด อาการเด่นของโรคกระเพาะอาหาร โรคยอดฮิตของคนที่กินอาหารไม่ตรงเวลา

อ่านเพิ่ม