เลือดเป็นด่างจากการหายใจ (Respiratory Alkalosis)

เผยแพร่ครั้งแรก 13 ก.ย. 2019 อัปเดตล่าสุด 9 มิ.ย. 2020 เวลาอ่านประมาณ 2 นาที

เรื่องควรรู้

ขยาย

ปิด

  • ภาวะเลือดเป็นด่างจากการหายใจ เป็นภาวะที่ร่างกายมีระบบหายใจที่ผิดปกติทำให้มีการระบายอากาศเอาก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ออกมาเกินไป เลือดจึงมีฤทธิ์เป็นด่าง โดยมี PaCO2 น้อยกว่า 35 มม.ปรอท และ pH ในเลือดมากกว่า 7.45
  • สาเหตุการเกิดภาวะเลือดเป็นด่าง มีทั้งที่เกิดจากปอดและไม่ได้เกิดจากปอด เช่น ภาวะออกซิเจนในเลือดต่ำ ภาวะปอดบวม ความวิตกตังวล มีไข้สูง ภาวะเลือดเป็นด่างจากเมตาบอลิซึม ภาวะไตวาย การตั้งครรภ์
  • ภาวะเลือดเป็นด่างจะทำให้หลอดเลือดที่ไปเลี้ยงสมองหดตัว เลือดไปเลี้ยงสมองลดลง นอกจากนี้ยังมีผลกระตุ้นเซลล์สมองส่วนเมดัลลา พอนส์ และส่วนที่เกี่ยวกับระบบประสาทอัตโนมัติให้ไวต่อการถูกเร้า ทำให้เกิดอาการวิงเวียนศีรษะ สับสน หน้ามืด 
  • หากผู้ป่วยมีอาการไม่มากและ pH น้อยกว่า 7.50 อาจใช้การหายใจในถุงกระดาษเพื่อช่วยควบคุมการหายใจลึกและเร็วผิดปกติ ผ่อนคลายความเครียด และอาจให้ยาสงบประสาท
  • เปรียบเทียบราคาและแพ็กเกจตรวจสุขภาพ

ภาวะเลือดเป็นด่างจากการหายใจ เป็นภาวะที่ร่างกายมีระบบหายใจที่ผิดปกติทำให้มีการระบายอากาศเอาก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ออกมาเกินไป เลือดจึงมีฤทธิ์เป็นด่าง โดยมี PaCO2 น้อยกว่า 35 มม.ปรอท และ pH ในเลือดมากกว่า 7.45

สาเหตุการเกิดภาวะเลือดเป็นด่าง 

  • สาเหตุที่เกิดจากปอด เช่น ภาวะออกซิเจนในเลือดต่ำ (Hypoxemia) ภาวะปอดบวม (Pneumonia) หอบหืดแบบเฉียบพลัน (Acute asthma)  
  • สาเหตุที่ไม่ได้เกิดจากปอด เช่น วิตกกังวล ไข้สูง พิษจากยาแอสไพริน 
  • สาเหตุอื่นๆ เช่น ภาวะเลือดเป็นด่างจากเมตาบอลิซึม ภาวะไตวาย การตั้งครรภ์ (มีการหลั่งโปรเจสเตอโรนเพิ่มขึ้นและกระตุ้นศูนย์หายใจ) การติดเชื้อในกระแสเลือด (Sepsis)

กระบวนการเกิดภาวะเลือดเป็นด่าง

เมื่อมีการระบายอากาศเพิ่มขึ้นจะทำให้ขับคาร์บอนไดออกไซด์ออกไปจากร่างกาย ระดับความเข้มข้นของคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดจะต่ำลง ซึ่งนำไปสู่การผลิตกรดคาร์บอนิกลดลง ส่วน pH ของเลือดจะเพิ่มขึ้น 

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
โปรแกรมตรวจสุขภาพวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 427 บาท ลดสูงสุด 13385 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 2

ภาวะนี้ไฮโดรเจนอิออนจะถูกดึงออกจากเซลล์โดยแลกเปลี่ยนกับโพแตสเซียมอิออน ทำให้โพแตสเซียมในเลือดต่ำลง ไฮโดรเจนไอออนที่ออกจากเซลล์เข้ามาในเลือดจะจับกับไบคาร์บอเนตไอออนเป็นกรดคาร์บอนิก เพื่อให้ pH ของเลือดลดลง 

นอกจากนี้ไบคาร์บอเนตบางส่วนจะเข้าเซลล์และขับคลอไรด์ในเซลล์ออกมาแทน ทำให้คลอไรด์ในเลือดสูงขึ้น ฟอสเฟตเข้าเซลล์ 

ในผู้ป่วยที่มีการขับคาร์บอนไดออกไซด์ออกอย่างมาก ภาวะคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดต่ำจะกระตุ้นคาโรติคบอดี (Carotid body) เอออร์ติกบอดี (Aortic body) และเมดัลลาให้เพิ่มการเต้นของหัวใจ โดยไม่เพิ่มความดันโลหิต ส่วนภาวะคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดต่ำยังคงดำเนินต่อไป 

ภาวะนี้จะทำให้หลอดเลือดที่ไปเลี้ยงสมองหดตัว เลือดไปเลี้ยงสมองลดลง นอกจากนี้ยังมีผลกระตุ้นเซลล์สมองส่วนเมดัลลา พอนส์ และส่วนที่เกี่ยวกับระบบประสาทอัตโนมัติให้ไวต่อการถูกเร้า

ทำให้เกิดอาการเหล่านี้ เช่น วิงเวียน สับสน หน้ามืด มีอาการชา เป็นลม และอาจเกิดการชักจากการขาดเลือดที่ไปเลี้ยงสมอง คลื่นไส้อาเจียนจากสมองขาดเลือด ในกรณีที่รุนแรงอาจเกิดหัวใจเต้นผิดจังหวะ หากตรวจรีเฟล็กซ์จะพบว่า มีรีเฟล็กซ์ไวกว่าปกติ Chrostek’s sign และ Trousseau’s sign ให้ผลบวก 

นอกจากนี้ยังมีอาการใจสั่น เหงื่อออก กระสับกระส่าย อาจมีอาการกระตุก อาการชัก หัวใจเต้นผิดจังหวะเนื่องจากโพแตสเซียมในเลือดต่ำ

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
โปรแกรมตรวจสุขภาพวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 427 บาท ลดสูงสุด 13385 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 2

การวินิจฉัยโรค 

จากประวัติจะบ่งชี้ถึงสาเหตุของการเกิดภาวะเลือดเป็นด่างจากการหายใจ หากตรวจร่างกายพบจะพบอาการต่อไปนี้ 

  • เหงื่อออกมาก 
  • หายใจเร็วตื้น 
  • ใจสั่น 
  • หัวใจเต้นผิดจังหวะ 
  • มีการกระตุกของกล้ามเนื้อ 
  • มีอาการชาตามปลายนิ้ว และอาจแผ่ขึ้นไปที่แขนและขา 
  • Chrostek’s sign และ Trousseau’s sign ได้ผลบวก 
  • รู้สึกวิงเวียนศีรษะ ชักและหมดสติ 
  • รีเฟล็กซ์ไวกว่าปกติ 
  • การตรวจทางห้องปฏิบัติการ pH มากกว่า 7.45 PaCO2 น้อยกว่า 35 มม.ปรอท Serum K+ มากกว่า 3.5 mEq/L

การรักษา 

โดยทั่วไปการรักษาภาวะนี้อาจไม่จำเป็น แต่การรักษาอาจจำเป็นในกรณีต่อไปนี้ 

  • หากผู้ป่วยมีอาการไม่มากและ pH น้อยกว่า 7.50 อาจใช้การหายใจในถุงกระดาษเพื่อช่วยควบคุมการหายใจลึกและเร็วผิดปกติ 
  • หากผู้ป่วยใช้เครื่องช่วยหายใจอยู่ให้แก้ไขโดยการปรับลดอัตราเร็วต่อนาที

การพยาบาล 

ให้การพยาบาลผู้ป่วยเพื่อป้องกันภาวะพร่องออกซิเจนและคงไว้ซึ่งสมดุลของภาวะกรดด่างในเลือด โดยแนะนำวิธีดังนี้

  • ผ่อนคลายความเครียด 
  • ให้ยาสงบประสาท 
  • ให้ผู้ป่วยหายใจในถุงเพื่อเพิ่มคาร์บอนไดออกไซด์ 
  • หมั่นตรวจดูการทำงานของเครื่องช่วยหายใจ 
  • ดูแลให้ผู้ป่วยพักผ่อนอย่างเพียงพอ 
  • ประเมินสัญญาณชีพทุก 1-4 ชั่วโมง หากพบความผิดปกติ รายงานแพทย์ทราบเพื่อให้การช่วยเหลือได้ทันท่วงที
  • ติดตามผลการตรวจเลือดเกี่ยวกับกรด-ด่าง 
  • ให้อิเล็กโทรไลต์ทดแทนทางปาก หรือทางหลอดเลือดดำตามแผนการรักษา 
  • บันทึกปริมาณน้ำเข้า-ออกทุก 8 ชั่วโมง

ภาวะเลือดเป็นด่างจากการหายใจแม้ไม่มีอันตรายมาก แต่ก็ควรได้รับการแก้ไขให้ทันท่วงทีเพื่อให้รัดับ pH ในเลือดกลับมาเป็นปกติ ไม่มีอาการผิดปกติรบกวนชีวิตประจำวัน

เปรียบเทียบราคาและแพ็กเกจตรวจสุขภาพ จากคลินิกและโรงพยาบาลใกล้คุณ และไม่พลาดทุกอัปเดตเรื่องสุขภาพและโปรโมชั่นเมื่อกดดาวน์โหลดแอป iOS และ Android


4 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
medlineplus, Respiratory alkalosis (https://medlineplus.gov/ency/article/000111.htm)
Joshua E. Brinkman; Sandeep Sharma., Physiology, Respiratory Alkalosis (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482117/)

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆ ที่เกี่ยวกับอาการนี้
ทำอย่างไรให้ร่างกายปลอดสารตกค้าง
คำถามนี้ได้การตอบจากพยาบาลผู้เชี่ยวชาญ
เวลาวิ่งเหนื่อยชอบไอเหมือนมีอะไรติดคอ เกิดจากอะไรคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
หายใจไม่เต็มปอด เป็นเพราะอะไร
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
1.วิ่งอย่างไรจึงเรียกว่าถูกวิธีและปลอดภัยจากการบาดเจ็บ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
ตอนนี้อายุ43 หายใจไม่ค่อยสุดพึ่งเป็นได้สองอาทิตย์แล้วเกิดจากอะไรค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
ตอนนี้แม่เป็นตาต้อกระจดค่ะ เป็นหอบป่วยบ่อยมาก ยาคลินิคไม่เคยหายค่ะต้องเข้าโรงพยาบาลตลอก ภายภาคหน้าถ้าแก่ตัวไปจะเป็นอะไรมากไหมค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
หากคุณยังมีคำถาม ส่งคำถามให้คุณหมอตอบได้ที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม