โรคพาร์กินสัน (Parkinson’s disease; PD)

เผยแพร่ครั้งแรก 9 ม.ค. 2020 อัปเดตล่าสุด 4 มี.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 3 นาที

ความหมาย 

เป็นโรคที่เกิดจากกลุ่มของเซลล์เล็กๆ ในสมองทำงานผิดปกติ ทำให้ผู้ป่วยมีอาการสั่น (Tremors) เกร็ง (Rigidity) เคลื่อนไหวช้า (Bradykinesia or hypokinesia) และสูญเสียการทรงตัว (Postural instability) อาการดังกล่าว เรียกว่า กลุ่มอาการพาร์กินโซนิซึม (Parkinsonism)

สาเหตุ 

ยังไม่ทราบแน่ชัด เชื่อว่าอาจเกิดจากตุ่มประสาทในเนื้อสมอง ที่มีชื่อว่า ซับสแตนเชียลไนกรา (Substantial nigra) ซึ่งอยู่เหนือบริเวณตำแหน่งเชื่อมติดกับแกนของกระดูกสันหลัง เป็นกลุ่มเซลล์ที่มีองค์ประกอบของสารเคมีสื่อกลาง โดปามีน (Dopamine) เซลล์ที่จะปล่อยสารโดปามีนเข้าสู่เนื้อสมอง คอร์ปัสสเตรียตัม ซึ่งทำหน้าที่ควบคุมการเคลื่อนไหว ในผู้ป่วยโรคพาร์กินสันเซลล์จะปล่อยสารโดปามีนน้อยลง ทำให้การเคลื่อนไหวเชื่องช้า มีอาการยึดเกร็งของกล้ามเนื้อแขนขา มีอาการมือเท้าสั่น หรืออาจเกิดจากปัจจัยทางงสิ่งแวดล้อม มลภาวะหรือปัจจัยหลายอย่างรวมกัน เช่น พันธุกรรม หลอดเลือดแดงแข็ง มีการสะสมของที่เป็นอนุมูลอิสระของออกซิเจน สารพิษ อายุ (มักพบในผู้สูงอายุ) ระดับของเอสโตรเจนที่ต่ำลง การขาดกรดโฟลิก เป็นต้น

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจภูมิแพ้และภาวะแพ้วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 855 บาท ลดสูงสุด 3150 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 3

พยาธิสรีรภาพ 

สมองจะมีสีจางลงเนื่องจากเซลล์ประสาทใน Substantial nigra, Brain stem มีการเสื่อมหน้าที่ในการเก็บสารเมลานินและยังทำให้สารสื่อประสาทโดปามีน (Dopamine) มีปริมาณลดลงเนื่องจากมีการทำลายสีที่เซลล์ประสาทใน Substantial nigra ตำแหน่ง Besal ganglia ของสมอง จึงเกิดความไม่สมดุลของสารสื่อประสาท ส่งผลต่อการควบคุมวิถีประสาทสั่งงาน (Motor pathway) ที่เกี่ยวกับการเคลื่อนไหว และจะตรวจพบ Lewy bodies ซึ่งเป็นเซลล์ที่มีรูปร่างกลมย้อมติดสีแดงสามารถบอกถึงความเสื่อมสลายของเซลล์ที่พบในโรคพาร์กินสัน อาจเกิดจากการติดเชื้อไวรัส มีอุบัติเหตุที่ศีรษะ มีการใช้ยารักษาโรคจิต โรคนี้จะมีผลกระทบกับผู้ชายมากกว่าผู้หญิง และผู้ที่มีอายุมากกว่า 65 ปีพบร้อยละ 1 และอายุมากกว่า 85 ปีพบร้อยละ 2

อาการ 

อาการจะเกิดขึ้นอย่างช้าๆ และเรื้อรัง อาการที่สำคัญ คือ สั่น เกร็ง และเคลื่อนไหวช้า อาการสั่นจะมีลักษณะเฉพาะ คือ มีอาการสั่นขณะพัก (Resting tremor) สั่นเป็นจังหวะๆ ไม่สามารถควบคุมได้ พบบ่อยที่มือและแขน โดยเริ่มด้วยมือสั่นข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง จะเกิดขึ้นในขณะพักผ่อนและจะค่อยๆ ลดลงหรือหายไปเมื่อแขนมีการเคลื่อนไหว อาการจะหายไปขณะนอนหลับหรือพักในที่สงบๆ อาการจะเกิดขึ้นเป็นพักๆ และเป็นมากขึ้นเวลาเครียด แต่จะลดลงขณะที่พยายามจะเคลื่อนไหว ผู้ป่วยจะมีลักษณะกล้ามเนื้อแขนขา ลำคอ แผ่นหลังและไหล่แข็งเกร็งอย่างชัดเจน เดินแบบกระตุกๆ ปวดเมื่อย เป็นเหน็บและปวดตามร่างกาย อาจมีอาการปวดศีรษะ เจ็บหน้าอก เดินผิดปกติ สูญเสียการทรงตัว อาจโค้งโก่งงอของลำคอและลำตัว สูญเสียภาวะสมดุลของร่างกาย ผู้ป่วยมักรู้สึกว่าต้องใช้ความพยายามมากกับการเดินแต่ละก้าว และมักเป็นก้าวที่มีช่วงสั้นๆ เดินไม่มั่นคงและทำท่าเหมือนสะดุดบ่อยๆ หรืออาจหกล้ม มีใบหน้าเฉยเมย ไม่แสดงความรู้สึกใดๆ ดวงตาอาจเหม่อลอย หากเป็นมากจะมีน้ำลายไหลย้อยออกจากปาก เสียงพูดจะเบามากฟังไม่รู้เรื่อง อาจแหบห้าว หรือมีอาการหน้ามืดเวลาเปลี่ยนท่า มักรู้สึกอยากถ่ายปัสสาวะบ่อย แต่ถ่ายออกน้อยและบางครั้งก็กลั่นไม่อยู่ มีอาการท้องผูก หมดสมรรถภาพทางเพศ อาจมีอาการซึมเศร้า หลงลืม นอนหลับยากและมีประสาทหลอน มีการพูดผิดปกติ (Dysphania)

การวินิจฉัยโรค 

จากการซักประวัติ การตรวจร่างกายโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ พบอาการ 2 ใน 4 ของ อาการสั่น (Tremor) อาการเกร็ง (Rigidity) การเคลื่อนไหวช้า (Bradykinesia) และสูญเสียการทรงตัว (Postural changes or Postural instability) การวินิจฉัยโรคตั้งแต่แรกจะยากเพราะผู้ป่วยจะมีอาการเพียงเล็กน้อย มักพบบ่อยๆ ว่าคนในครอบครัวสังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลง เช่น ท่าทางก้มตัวลง แขนดูแข็งๆ อ่อนปวกเปียกเล็กน้อย สั่น หรือเคลื่อนไหวช้า เขียนหนังสือตัวเล็กลง ประวัติการใช้ยา อาการที่เห็น การตรวจทางระบบประสาท การให้ยาแล้วได้ผล เช่น การตอบสนองต่อยา Levodopa เป็นต้น การตรวจทางห้องปฏิบัติการโดยการทำ Positron emission tomography (PET) scan และ Single photon emission computed tomography (SECT) scanning เพื่อตรวจสอบการทำหน้าที่ของสารเคมีในสมองของผู้ป่วยโดยการฉีดสารทึบแสง การตรวจจะพบเซลล์ประสาทในสมองมีสีจางลง ทำ Computed tomography (CT) scan ตรวจวินิจฉัยแยกโรค เช่น Hydrocephalus

การรักษา 

โดยการให้ยาเพื่อช่วยชะลออาการ และรักษาตามอาการ เช่น ให้ Anticholinergic (Artane), Levodopa เป็นต้น ในผู้ป่วยที่มีอาการสั่น รักษาโดยการผ่าตัด โดยทำ Thalamotomy และ Pallidotomy เพื่อลดอาการเกร็งและการเคลื่อนไหวช้า การปลูกถ่ายต่อมหมวกไตเพื่อช่วยลดอาการสั่น และการทำกายภาพบำบัดโดยการออกกำลังกายที่เหมาะสม ให้ยาต้านไวรัส Amantadine hydrochloride (Symmetrel) จะช่วยรักษาโรคพาร์กินสันตั้งแต่แรกๆ จะลดอาการของโรคได้ โดยจะกระตุ้นให้มีการหลั่งโดปามีนจากสมองได้ ให้ Dopamine agonists, Monoamine oxidase inhibitors, Antidepressants, Antihistamines

การพยาบาล 

ฝึกให้ผู้ป่วยสามารถช่วยเหลือตนเองได้และสื่อสารได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยฝึกการพูด (Speech therapy) ป้องกันภาวะขาดสารอาหารโดยให้นอนศีรษะสูงขณะรับประทานอาหารหรือน้ำดื่ม ดูแลให้รับประทานยาตามแผนการรักษา เช่น Levodopa อย่างน้อย 30 นาทีก่อนอาหาร ดูแลผู้ป่วยที่กลั้นปัสสาวะไม่ได้ โดยให้ผู้ป่วยดื่มน้ำหลัง 6 โมงเย็นให้น้อยลง เพื่อลดการถ่ายปัสสาวะในเวลากลางคืนหรือใส่สายสวนปัสสาวะ และฝึกการกลั้นปัสสาวะด้วยวิธี Bladder training และป้องกันท้องผูกโดยกระตุ้นให้ดื่มน้ำอย่างน้อย 6-8 แก้ว/วัน ให้ผู้ป่วยดื่มน้ำส้ม น้ำลูกพรุน เพื่อช่วยในการขับถ่าย ให้ความรู้แก่ผู้ป่วยและผู้ดูแลผู้ป่วยเกี่ยวกับเรื่องโรค ป้องกันและลดภาวะเครียดให้แก่ผู้ป่วย


3 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Nancy Carteron, M.D., FACR, Parkinson's disease and its causes (https://www.medicalnewstoday.com/articles/323396.php), October 19, 2018
อาจารย์แพทย์หญิงเดืนหล้า ปาลเดชพงศ, Parkinson disease (https://www.si.mahidol.ac.th/sidoctor/e-pl/admin/article_files/873_1.pdf),

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

หากคุณยังมีคำถาม ส่งคำถามให้คุณหมอตอบได้ที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม