กองบรรณาธิการ HD
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HD

Amniotic Fluid Embolism (ภาวะน้ำคร่ำอุดตันในหลอดเลือด)

เผยแพร่ครั้งแรก 5 ก.พ. 2018 อัปเดตล่าสุด 27 ต.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 3 นาที

ภาวะน้ำคร่ำอุดตันในหลอดเลือด (Amniotic fluid embolism) คือภาวะที่มีน้ำคร่ำรั่วเข้าสู่กระแสเลือดของผู้คลอด แล้วไปอุดกั้นบริเวณหลอดเลือดดำที่ปอด ทำให้ร่างกายเกิดปฏิกิริยาต่อต้านส่วนประกอบในน้ำคร่ำ เช่น ขนอ่อน ไข ผม ขี้เทา เป็นต้น ส่งผลให้ระบบหายใจหรือหัวใจล้มเหลว มีอาการชัก มีหลอดเลือดหดรัดตัวทั่วร่างกาย และเกิดความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด เช่น ภาวะเลือดแข็งตัวในหลอดเลือดแบบแพร่กระจาย (Disseminated intravascular coagulation: DIC) เป็นต้น

สาเหตุของภาวะน้ำคร่ำอุดตันในหลอดเลือด

ภาวะนี้เกิดจากการหดรัดตัวของมดลูกที่รุนแรงขึ้น เนื่องจากได้รับยากระตุ้นให้มดลูกหดรัดตัว จึงทำให้มีความดันในโพรงมดลูกสูงมากและดันน้ำคร่ำเข้าสู่กระแสเลือดของผู้คลอด สาเหตุอาจเกิดจากถุงน้ำคร่ำแตก ซึ่งอาจแตกเองหรือจากการเจาะให้แตก ทำให้เกิดช่องทางติดต่อเข้าไปในกระแสเลือดหรือเกิดจากทารกตายในครรภ์เป็นเวลานาน ทำให้เยื่อหุ้มทารกเปื่อยยุ่ย ขาดง่าย และหลอดเลือดฉีกขาด ทำให้น้ำคร่ำเข้าสู่กระแสเลือด

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจภูมิแพ้และภาวะแพ้วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 855 บาท ลดสูงสุด 3150 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 3

ปัจจัยอื่นๆ ที่ทำให้เกิดภาวะน้ำคร่ำอุดตันในหลอดเลือด ได้แก่ ภาวะคลอดเฉียบพลัน รกเกาะต่ำ รกลอกตัวก่อนกำหนด มดลูกแตก การบาดเจ็บในช่องคลอด การผ่าตัดเอาทารกออกทางหน้าท้อง การเบ่งในขณะคลอดศีรษะเมื่อถุงน้ำคร่ำยังไม่แตก การตรวจวินิจฉัยน้ำคร่ำก่อนคลอด (Amniocentesis) การเจาะถุงน้ำคร่ำ การรีดเพื่อช่วยเปิดขยายปากมดลูก (Membrane stripping) การหมุนเปลี่ยนท่าทารกภายนอก การหมุนเปลี่ยนท่าทารกจากภายใน การเร่งคลอดโดยใช้ยากระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูก (Oxytocin induction)

ภาวะน้ำคร่ำอุดตันในหลอดเลือดเกิดขึ้นอย่างไร?

น้ำคร่ำจะผ่านเข้าสู่กระแสเลือดเนื่องจากการแตกหรือรั่วของผนังกั้นตามธรรมชาติ ซึ่งน้ำคร่ำนั้นประกอบด้วยขนอ่อน ขี้เทา และไข ซึ่งจะเข้าไปอุดตันในหลอดเลือดดำเล็ก จากนั้นร่างกายจะมีปฏิกิริยาต่อต้านโดยทำให้หลอดเลือดหดตัว เลือดที่ไหลจากปอดมายังหัวใจซีกซ้ายลดลงอย่างกะทันหัน ทำให้เลือดที่จะถูกบีบออกจากหัวใจห้องซ้ายไปเลี้ยงร่างกายลดลงทันที จนเกิดภาวะช็อกจากหัวใจในที่สุด

นอกจากนี้ยังทำให้ความดันในหลอดเลือดปอดสูงขึ้น เลือดคั่งในปอด ส่งผลให้หัวใจซีกขวาไม่สามารถบีบตัวดันเลือดให้ผ่านปอดไปได้ เนื่องจากภายในปอดมีแรงดันสูง จึงเกิดภาวะปอดบวมน้ำตามมา อีกทั้งปฏิกิริยาต่อต้านยังทำให้การไหลเวียนของเลือดในปอดลดลง เกิดภาวะขาดออกซิเจนในเลือดแดง และตามมาด้วยภาวะ DIC ผู้คลอดจะเสียเลือดและเสียชีวิตจากภาวะหายใจล้มเหลวและหัวใจล้มเหลวได้

อาการภาวะน้ำคร่ำอุดตันในหลอดเลือด

อาการของภาวะน้ำคร่ำอุดตันในหลอดเลือดเริ่มด้วยมีอาการสั่น เหงื่อออกมาก กระสับกระส่าย มีความวิตกกังวลสูง เจ็บหน้าอก ไอมีเสมหะเป็นฟองสีชมพู อาเจียน ชัก ต่อมาหายใจลำบาก หายใจเร็ว ปลายมือปลายเท้าเขียว มีเลือดออก มีภาวะช็อก หมดสติ และอาจเสียชีวิตได้ทั้งผู้คลอดและทารก

การวินิจฉัยภาวะน้ำคร่ำอุดตันในหลอดเลือด

แพทย์สามารถวินิจฉันภาวะนี้ได้จากการสังเกตอาการตามข้างต้น และการตรวจทางห้องปฏิบัติการ เช่น การเอกซเรย์ทรวงอก (Chest X-ray) การสแกนปอด (Lung scan) และการวัดความดันในหลอดเลือดดำ (Central venous pressure: CVP) รวมถึงการตรวจหาปริมาณปัจจัยในการแข็งตัวของเลือด และการชันสูตรศพในกรณีที่ผู้คลอดเสียชีวิตไปแล้ว

การรักษาภาวะน้ำคร่ำอุดตันในหลอดเลือด

การรักษาจะต้องทำทางเดินหายใจให้โล่ง หากผู้คลอดหมดสติจะต้องให้ออกซิเจน 100% ทางท่อช่วยหายใจ และใช้เครื่องช่วยหายใจ รวมถึงให้ยาตามอาการ เช่น เฮพาริน มอร์ฟิน ดิจิทาลิส สเตียรอยด์ และยาต้านการแข็งตัวของเลือดทางหลอดเลือดดำ เป็นต้น 

นอกจากนี้จะมีการใส่สายสวนปัสสาวะไว้ เพื่อบันทึกน้ำเข้า-ออก และควบคุมการเสียเลือดโดยการให้เลือดแบบต่างๆ เช่น Whole blood (WB) Fresh frozen plasma (FFP) Packed red cell (PRC) และ Platelets หากพบว่ามีน้ำเกินอาจให้โปรตีน Cryoprecipitate นอกจากนี้จะตรวจดูการหดรัดตัวของมดลูก และอาจจำเป็นต้องให้ยา Oxytocin หรือยา Methergin ทางหลอดเลือดดำรวมทั้งตรวจดูรกอย่างละเอียด

การดูแลผู้ป่วยภาวะน้ำคร่ำอุดตันในหลอดเลือด

แพทย์จะให้การดูแลผู้ป่วยตั้งแต่ในระยะคลอดเพื่อป้องกันการเกิดภาวะน้ำคร่ำอุดตันในหลอดเลือด ตามขั้นตอนต่อไปนี้ 

  • ดูแลผู้คลอดที่ได้รับยากระตุ้นการหดรัดตัวของมดลูกอย่างใกล้ชิดเพื่อระวังการเกิดมดลูกหดรัดตัวมากผิดปกติชนิดหดรัดตัวไม่คลาย (Tetanic contraction) 
  • เจาะถุงน้ำอย่างถูกวิธีโดยเจาะขณะที่มดลูกคลายตัว โดยเฉพาะในผู้คลอดที่มีภาวะครรภ์แฝดน้ำ 
  • หลีกเลี่ยงการเลาะแยกถุงน้ำคร่ำ เพราะจะทำให้เส้นเลือดบริเวณปากมดลูกฉีกขาด 
  • งดการตรวจทางช่องคลอด ในกรณีมีภาวะรกเกาะต่ำ และติดตามผลตรวจเกี่ยวกับการแข็งตัวของเลือด 
  • หากผู้คลอดมีภาวะน้ำคร่ำอุดกั้นหลอดเลือดในปอดแล้ว จะต้องจัดให้นอนท่าศีรษะสูงให้ออกซิเจน 
  • ประเมินสัญญาณชีพหรือวัดความดันเลือดดำส่วนกลาง (Central venous pressure: CVP) 
  • บันทึกน้ำเข้า-ออกในร่างกาย หากทารกยังมีชีวิตอยู่ให้เตรียมผู้คลอดเพื่อผ่าตัดเอาทารกออกทางหน้าท้องอย่างรีบด่วนภายใน 30 นาที 
  • บันทึกเลือดที่ออกทางช่องคลอด 
  • ให้ยามอร์ฟิน ดิจิทาลีส สเตียรอยด์ เฮพาริน และตรวจดูว่าผู้คลอดเกิดภาวะ DIC หรือไม่ 
  • หากมีภาวะการแข็งตัวผิดปกติของเลือด (Disseminated intravascular coagulation: DIC) แพทย์จะพิจารณาให้เลือดชนิดพลาสมาสดแช่แข็ง (Fresh frozen plasma; FFP) และดูแลด้านจิตใจโดยอธิบายขั้นตอนการรักษาให้ครอบครัวเข้าใจ 

ทั้งนี้ภาวะน้ำคร่ำอุดตันในหลอดเลือดเป็นภาวะที่ค่อนข้างอันตราย ผู้คลอดและทารกอาจเสียชีวิต หากการรักษาไม่ประสบผลสำเร็จ


7 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Amanda Delgago, Amniotic Fluid Embolism (https://www.healthline.com/health/pregnancy/amniotic-fluid-embolism), November 26, 2019
ncbi.nlm.nih.gov, Amniotic fluid embolism (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4874066/)

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ดูคำถามและคำตอบอื่นๆ ที่เกี่ยวกับอาการนี้
เบาหวานขึ้นตามีวิธีรักษาอย่างไรบ้างค่ะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
ทำไมหนูปวดเมื่อยตรงสะบักมักจะปวดหัวทุกที
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
ความดันสูงมีสิทธิ์หายขาดมั้ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
ปวดหัวไมเกรนปวดมากๆเส้นเลือดในสมองจะแตกมั๊ยคะ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
อาการเวลาอากาศเย็นแล้วปวดขา ปวดนิ้วมือ เมื่อย เป็นเพราะอะไรครับ
คำถามนี้ได้การตอบจากแพทย์ที่มีใบอนุญาต (คำตอบนี้เป็นการให้คำแนะนำเบื้องต้น ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค หรือการรักษา)
หากคุณยังมีคำถาม ส่งคำถามให้คุณหมอตอบได้ที่นี่

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม