เอกซเรย์

เผยแพร่ครั้งแรก 1 เม.ย. 2018 อัปเดตล่าสุด 9 ส.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 4 นาที
เอกซเรย์

การฉายภาพด้วยรังสีเอกซ์ หรือเอกซเรย์เป็นกระบวนการสร้างภาพภายในร่างกายที่รวดเร็วและไม่ก่อให้เกิดความเจ็บปวด เป็นวิธีการที่ใช้ดูกระดูกภายในร่างกายที่มีประสิทธิภาพมากที่สุด ซึ่งสามารถใช้ภาพดังกล่าวหาจุดและความรุนแรงของปัญหาได้

การเอกซเรย์มักดำเนินการตามแผนกเอกซเรย์ในโรงพยาบาล โดยมีผู้เชี่ยวชาญที่เรียกว่านักรังสีวิทยาเป็นผู้ดำเนินงาน ซึ่งกระบวนการนี้ยังสามารถดำเนินการโดยผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพอื่น ๆ ได้อย่างทันตแพทย์ เป็นต้น

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจภูมิแพ้และภาวะแพ้วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 855 บาท ลดสูงสุด 3150 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 3

เอกซเรย์ทำงานอย่างไร?

เอกซเรย์เป็นการใช้รังสีประเภทหนึ่งที่มีความสามารถในการผ่านทะลุร่างกายของมนุษย์ได้ ซึ่งตาของคนเราไม่สามารถมองเห็น หรือรู้สึกถึงรังสีนี้ได้

ขณะที่รังสีทะลุผ่านร่างกายไป พลังงานของรังสีเอกซ์จะถูกอวัยวะส่วนต่าง ๆ ดูดซับเข้าไปในอัตราที่ต่างกัน โดยอีกด้านของร่างกายจะมีตัวตรวจจับรังสี ซึ่งคอยรับรังสีที่ผ่านทะลุร่างกายมนุษย์และเปลี่ยนข้อมูลที่ได้ออกมาเป็นภาพ

ส่วนร่างกายที่มีความหนาแน่นอย่างกระดูกจะทำให้รังสีเอกซ์ทะลุผ่านได้ยาก  ทำให้ปรากฏตำแหน่งของสิ่ง ๆ นั้นออกมาเป็นสีขาวเข้ม ส่วนที่มีสีขาวจาง ๆ จะแสดงให้เห็นว่ารังสีสามารถผ่านสิ่งนั้นได้ง่ายดายกว่า ซึ่งมักจะเป็นหัวใจและปอด ที่ปรากฏบนฟิล์มเป็นจุดสีดำ

จะมีการใช้เอกซเรย์เมื่อไร?

  • เอกซเรย์ถูกใช้เพื่อตรวจสอบพื้นที่ส่วนมากของร่างกาย โดยมักใช้สำรวจข้อต่อและกระดูก และบางครั้งก็ใช้การเอกซเรย์เพื่อตรวจหาความผิดปรกติที่ส่งผลกับเนื้อเยื่ออ่อนอย่างอวัยวะภายใน
  • การเอกซเรย์มักใช้มองหาปัญหาดังนี้:
  • กระดูกหักหรือร้าว
  • ปัญหาด้านทันตกรรม อย่างการสูญเสียฟัน และหนองฝัน
  • โรคกระดูกสันหลังคด
  • เนื้องอกทั้งที่เป็นและไม่มะเร็ง
  • ปัญหาที่ปอด อย่างโรคปอดบวม และมะเร็งปอด
  • ภาวะกลืนลำบาก
  • ปัญหาด้านหัวใจ อย่างโรคหัวใจ
  • มะเร็งเต้านม
  • เอกซเรย์มักใช้เพื่อให้แพทย์และศัลยแพทย์หาแนวทางในการดำเนินการรักษาจริง ยกตัวอย่างเช่น การผ่าตัดขยายหลอดเลือดด้วยบอลลูน ซึ่งเป็นกระบวนการที่จัดการกับหลอดเลือดที่ตีบใกล้หัวใจ การใช้ภาพเอกซเรย์จะช่วยให้แพทย์ดันท่อสวน (ท่อที่มีขนาดบาง ยาว และยืดหยุ่นมาก) ไปตามหลอดเลือดจนถึงจุดที่เกิดภาวะได้

การเตรียมตัวสำหรับการถ่ายเอกซเรย์

ก่อนการเอกซเรย์นั้นไม่จำเป็นต้องเตรียมตัวอะไรเป็นพิเศษ คุณสามารถดื่มและรับประทานอาหาร หรือแม้แต่ทานยาตามกำหนดได้ตามปกติ อย่างไรก็ตามคุณอาจต้องงดใช้ยาหรือหลีกเลี่ยงการดื่มน้ำหลายชั่วโมงก่อนการตรวจ หากเป็นการเอกซเรย์ที่ใช้สารทึบรังสี

การเอกซเรย์ทุกประเภทนั้นไม่เหมาะกับสตรีที่ตั้งครรภ์นอกเสียจากเป็นกรณีฉุกเฉิน ถ้าหากคุณกำลังตั้งครรภ์อยู่แล้วต้องทำการเอกซเรย์ โปรดแจ้งทางโรงพยาบาลทันที

ควรสวมใส่เสื้อผ้าที่ทำให้ตัวเองรู้สึกสบายที่สุดเนื่องจากคุณต้องสวมใส่เสื้อผ้าชุดนั้นไปตลอดการเอกซเรย์ แต่พยายามอย่าสวมใส่เครื่องประดับและเสื้อผ้าที่มีส่วนประกอบของเหล็ก (อย่างเช่นซิปรูด) หากมี ทางโรงพยาบาลจะขอให้คุณเปลี่ยนเสื้อผ้าหรือเอาออก

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจภูมิแพ้และภาวะแพ้วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 855 บาท ลดสูงสุด 3150 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 3

ขณะทำการถ่ายเอกซเรย์

ระหว่างกระบวนการเอกซเรย์ คุณจะถูกขอให้นอนราบบนเตียง หรือยืนชิดกำแพง เพื่อให้การถ่ายภาพเป็นไปอย่างถูกตำแหน่ง

เครื่องเอกซเรย์จะมีลักษณะคล้ายท่อที่มีหลอดไฟขนาดใหญ่ติดไว้ โดยมีนักรังสีวิทยาคอยกำกับเครื่องจักรให้เล็งที่ร่างกายผู้รับการตรวจตลอดเวลา โดยพวกเขาจะควบคุมอยู่หลังฉากหรือจากห้องถัดไป

การเอกซเรย์จะกินเวลาไม่กี่วินาที และคุณจะไม่รู้สึกผิดแปลกอะไรขณะดำเนินการ

โดยระหว่างการถ่ายภาพ คุณต้องอยู่ในท่านิ่งตลอดเพื่อให้ภาพออกมาชัดเจน และมักมีการถ่ายภาพเอกซเรย์มากกว่าหนึ่งมุมเพื่อให้ได้ข้อมูลร่างกายมากที่สุด

ขั้นตอนทั้งหมดรวมแล้วอาจมีเวลาไม่กี่นาที

สารทึบรังสีเอกซเรย์

ในการถ่ายเอกซเรย์บางกรณีจะมีการใช้สารทึบรังสีเพื่อให้ภาพแสดงเนื้อเยื่ออ่อนออกมาชัดเจนยิ่งขึ้น

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจภูมิแพ้และภาวะแพ้วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 855 บาท ลดสูงสุด 3150 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 3

ซึ่งการเอกซเรย์ที่มีการใช้สารทึบรังสีมีดังนี้:

  • การกลืนแป้งแบเรียม: สารแบเรียมที่ถูกกลืนเข้าไปจะช่วยแสดงให้เห็นระบบย่อยอาหารส่วนบนชัดเจนยิ่งขึ้น
  • การสวนแป้งแบเรียม: จะมีการสอดแบเรียมเข้าไปยังลำไส้ของผู้เข้ารับการตรวจผ่านทางทวารหนัก
  • การถ่ายภาพหลอดเลือด: จะมีการฉีดไอโอดีนเข้าหลอดเลือดเพื่อให้ภาพหัวใจและหลอดเลือดออกมาชัดเจน
  • การตรวจไตและทางเดินปัสสาวะ (IVU): จะทำการฉีดไอโอดีนเข้ากระแสเลือดเพื่อให้แสดงตำแหน่งไตและกระเพาะปัสสาวะบนฟิล์มที่ได้ให้ชัดเจนขึ้น

การเอกซเรย์เหล่านี้ต้องมีการเตรียมการแบบพิเศษล่วงหน้า และมีเวลาดำเนินการยาวกว่าปรกติ ซึ่งในจดหมายนัดหมายกำหนดการทำเอกซเรย์จะระบุสิ่งที่คุณต้องปฏิบัติก่อนเข้าเอกซเรย์

เกิดอะไรขึ้นหลังจากการเอกซเรย์?

คุณจะไม่ได้รู้สึกถึงผลกระทบใด ๆ หลังการเอกซเรย์ และสามารถกลับบ้านไปทำกิจกรรมตามปรกติได้หลังจากเสร็จสิ้นกระบวนการทั้งหมดแล้ว

คุณอาจประสบกับผลข้างเคียงจากสารทึบรังสีที่ใช้ระหว่างการเอกซเรย์

ยกตัวอย่างเช่น แบเรียมอาจเปลี่ยนให้อุจจาระของคุณมีสีขาวซีดไปหลายวัน และการฉีดยาเพื่อผ่อนคลายกระเพาะก่อนเอกซเรย์อาจทำให้สายตาของคุณพร่ามัวเป็นเวลาไม่กี่ชั่วโมง บางคนอาจมีผื่นหรือรู้สึกคลื่นไส้จากการฉีดไอโอดีนอีกด้วย

ภาพถ่ายเอกซเรย์มักต้องผ่านการวิเคราะห์โดยแพทย์รังสีวิทยาก่อนที่จะส่งผลการตรวจให้แก่คุณ โดยอาจมีบางครั้งที่คุณสามารถรับผลการตรวจภายในวันเดียวกับที่เอกซเรย์ก็ได้ หากต้องส่งผลไปวิเคราะห์ก่อนแพทย์เจ้าของไข้ของคุณจะเป็นคนนัดหมายคุณมาพบอีกทีวันหลังเพื่อรับฟังผล

การเอกซเรย์มีความปลอดภัยหรือไม่?

มีหลายคนกังวลกับการต้องรังสีระหว่างการเอกซเรย์ ซึ่งความเป็นจริงแล้ว รังสีที่ใช้นั้นมีระดับต่ำมาก และมีการฉายใส่ร่างกายในระยะเวลาไม่กี่วินาทีเท่านั้น โดยทั่วไปปริมาณรังสีเอกซ์ที่คุณต้องระหว่างการทำเอกซเรย์นั้นจะเทียบเท่ากับปริมาณรังสีตามธรรมชาติที่คุณได้รับภายในระยะเวลาไม่กี่วัน จนถึงไม่กี่ปี กระนั้นก็มีความเสี่ยงที่รังสีเอกซเรย์อาจก่อมะเร็งขึ้นในร่างกายผู้รับการตรวจ แต่ความเสี่ยงดังกล่าวก็มีน้อยมาก ๆ

การเอกซเรย์ที่หน้าอก แขนขา หรือฟัน จะเท่ากับปริมาณรังสีที่ได้รับจากดวงอาทิตย์ไม่กี่วัน และมีโอกาสน้อยกว่า 1 ในล้านที่จะทำให้เกิดโรคมะเร็งขึ้น


36 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
X-ray. NHS (National Health Service). (https://www.nhs.uk/conditions/x-ray/)
X-Rays (Medical Test) - Purpose, Procedure, Risks, Results. WebMD. (https://www.webmd.com/a-to-z-guides/what-is-x-ray#1)
X-ray: Imaging test quickly helps diagnosis. Mayo Clinic. (https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/x-ray/about/pac-20395303)

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป