กองบรรณาธิการ HD
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HD
นพ.ธนู โกมลไสย
ตรวจสอบความถูกต้องโดย
นพ.ธนู โกมลไสย

โรคไข้หวัดใหญ่กับไข้หวัดใหญ่ H1N1 แตกต่างกันอย่างไร?

จะแยกได้อย่างไรว่า เป็นไข้หวัดใหญ่ หรือไข้หวัดใหญ่ H1N1 และลักษณะอาการรุนแรงที่ควรไปพบแพทย์
เผยแพร่ครั้งแรก 2 ก.ย. 2019 อัปเดตล่าสุด 17 พ.ย. 2020 ตรวจสอบความถูกต้อง 27 พ.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 4 นาที
โรคไข้หวัดใหญ่กับไข้หวัดใหญ่ H1N1 แตกต่างกันอย่างไร?

เรื่องควรรู้

ขยาย

ปิด

  • ไข้หวัดใหญ่ H1N1 เกิดจากเชื้อไวรัสอินฟลูเอนซา (Influenza virus) สายพันธ์ A เกิดจากเชื้อไวรัสที่ผสมข้ามสายพันธุ์ระหว่าง คน หมู และนก
  • การติดเชื้อไข้หวัดใหญ่และไข้หวัดใหญ่ H1N1 ไม่สามารถแยกกันด้วยอาการได้อย่างชัดเจน อาการแสดงจะเริ่มจากมีไข้สูง ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ไอเจ็บคอ มีเสมหะและน้ำมูก
  • อาการที่ทำให้สงสัยว่าติดเชื้อไข้หวัดใหญ่มากกว่าเป็นหวัดธรรมดา เช่น อาการเกิดขึ้นเร็ว มักมีไข้สูง ประมาณ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป ปวดกล้ามเนื้อมาก อ่อนเพลียไม่มีแรง บางครั้งเป็นนานถึง 2 สัปดาห์ หรือไอเยอะและหายช้าแม้หายป่วยแล้ว
  • การตรวจวินิจฉัยเพื่อหาว่าผู้ป่วยได้รับเชื้อไวรัสชนิดใด จะต้องส่งตรวจเพิ่มเติมทางห้องปฏิบัติการ โดยแพทย์จะเก็บตัวอย่างด้วยการนำไม้พันสำลี (Swab) เข้าไปป้ายในโพรงจมูก หรือลำคอ เก็บในภาชนะที่มีความเย็นในระหว่างรอส่งตรวจ
  • ควรได้รับการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ทุกปี เพื่อกระตุ้นภูมิคุ้มกัน เพราะในทุกๆ ปี เชื้อไวรัสจะเปลี่ยนแปลงไปตลอด ทำให้ภูมิต้านทานเดิมไม่สามารถป้องกันโรคได้ อีกทั้งยังช่วยลดโอกาสติดเชื้อรุนแรงด้วย 
  • เปรียบเทียบราคาและแพ็กเกจฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ 

ไข้หวัดใหญ่ (Infuenza) เป็นโรคติดเชื้อของระบบทางเดินหายใจอย่างเฉียบพลันซึ่งเชื้อไวรัสที่เป็นสาเหตุของโรคมีชื่อว่า "เชื้อไวรัสอินฟลูเอนซา (Influenza virus)" มี 4 ชนิดได้แก่ A B C และ D แต่ชนิด D พบการติดเชื้อในปศุสัตว์เท่านั้น โดยไข้หวัดใหญ่ H1N1 เป็นไข้หวัดใหญ่ที่เกิดจากเชื้อไวรัสชนิด A

ไข้หวัดใหญ่ H1N1 คืออะไร?

ชนิดไข้หวัดใหญ่สามารถแบ่งย่อยได้เป็นชนิด  A B C และ D สำหรับไข้หวัดใหญ่ H1N1 นั้น เป็นที่รู้จักกันใน ค.ศ. 2009 เป็นไวรัสสายพันธ์ A มีการระบาดได้ปกติตามฤดูกาล เกิดจากเชื้อไวรัสที่ผสมข้ามสายพันธุ์ระหว่าง คน หมู และนก 

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 370 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 27

เมื่อเชื้อติดในคนสามารถแพร่กระจายได้รวดเร็วผ่านทางระบบทางเดินหายใจ หรือเชื้อเข้าเยื่อบุตาจากการสัมผัส การขยี้ตาและพบในสถานที่ที่มีคนอยู่รวมกันมาก เช่น โรงเรียน 

หลังจากเชื้อไวรัสเข้าสู่ร่างกาย จะเข้าไปอยู่ในเซลล์แล้วแบ่งตัวโดยจะนำส่วนประกอบต่างๆ ของเซลล์มาสร้างเป็นไวรัสตัวใหม่ จนเซลล์สลายตัว และปลดปล่อยไวรัสอีกมากมายออกมาทำลายเซลล์อื่นๆ ต่อไป 

หากผู้ติดเชื้อไม่เคยมีภูมิคุ้มกันต่อไข้หวัดใหญ่มาก่อน หรือเชื้อไวรัสเกิดการเปลี่ยนแปลงรูปร่างและโครงสร้าง ในกรณีเช่นนี้ผู้ที่ติดเชื้อจะไม่มีภูมิต้านทานที่จะทำลายเชื้อไวรัสเลย ส่งผลให้เกิดอาการและภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงตามมาได้

ลักษณะอาการไข้หวัดใหญ่

การติดเชื้อไข้หวัดใหญ่และไข้หวัดใหญ่ H1N1 ไม่สามารถแยกกันด้วยอาการได้อย่างชัดเจน โดยอาการที่แสดงออกจะเริ่มจากมีไข้สูง ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ ไอเจ็บคอ มีเสมหะ และน้ำมูก 

อย่างไรก็ตาม หากมีอาการต่อไปนี้ ให้สงสัยไว้ก่อนเลยว่า เป็นการติดเชื้อไข้หวัดใหญ่มากกว่าเป็นหวัดธรรมดา

  • อาการเกิดขึ้นเร็ว
  • มักมีไข้สูง ประมาณ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไป
  • ปวดกล้ามเนื้อมาก
  • อ่อนเพลียไม่มีแรง บางครั้งเป็นนานถึง 2 สัปดาห์
  • ไอมากและหายช้าแม้หายป่วยแล้ว
  • ปวดศีรษะมาก
  • อาการน้ำมูกไหล จาม หรือเจ็บคอ พบน้อยกว่า
  • คลื่นไส้อาเจียนและถ่ายเหลวมากกว่า

อาการระดับรุนแรงที่ควรไปพบแพทย์ทันที

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 370 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 27
  • ผู้ป่วยที่มีอาการแย่ลงอย่างรวดเร็วใน 2 วัน 
  • มีอาการไอถี่ 
  • หายใจเหนื่อย 
  • หัวใจเต้นเร็ว 
  • กินอาหารและน้ำไม่ได้ 
  • ในเด็กอาจมีอาการซึมมาก ปากแห้ง ตาโหล 
  • ภาพเอกซเรย์ปอดเห็นฝ้าขาวผิดปกติ 

หากมีอาการรุนแรงถือเป็นกลุ่มเสี่ยงต่อโรครุนแรง ต้องเฝ้าติดตามใกล้ชิด และให้การรักษาเร็วที่สุด

การวินิจฉัย

การวินิจฉัยว่า ผู้ป่วยได้รับเชื้อไวรัสตัวใดจะต้องใช้การตรวจเพิ่มเติมทางห้องปฏิบัติการ ซึ่งสามารถตรวจชนิดไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล (Seasonal influenza) ซึ่งประกอบด้วยไวรัสชนิด A เช่น H1N1 H3N2 และไวรัสชนิด B ได้ 

วิธีการตรวจแพทย์จะเก็บเชื้อด้วยการนำไม้พันสำลี (Swab) ป้ายในโพรงจมูก หรือลำคอ จากนั้นเก็บในภาชนะที่มีความเย็นระหว่างรอส่งตรวจ โดยการตรวจหาเชื้อไวรัสแบ่งได้ 2 วิธีหลักๆ คือ

1. ตรวจคัดกรองเบื้องต้น 

สามารถตรวจได้ตามโรงพยาบาลทั่วไป และสามารถรับผลตรวจได้ภายใน 1 วัน 

วิธีนี้มีความแม่นยำมากกว่า 80% ขึ้นอยู่กับวิธีการทดสอบ มีประโยชน์ในการประกอบการตัดสินใจให้การรักษาเบื้องต้นได้ดี 

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 370 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 27

อย่างไรก็ตาม ผู้ที่มีผลการตรวจไม่พบว่าติดเชื้อ แต่มีประวัติใกล้ชิด หรือสัมผัสผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่มาก่อน แพทย์ก็อาจพิจารณาให้รักษาได้เลย เนื่องจากผลข้างเคียงของยาต้านไวรัสไข้หวัดใหญ่มีน้อย เมื่อเทียบกับการปล่อยให้ผู้ป่วยติดเชื้อรุนแรงจนเกิดภาวะแทรกซ้อน

2. ตรวจยืนยันผล 

เป็นการตรวจเชื้อไวรัสที่ต้องใช้ขั้นตอนซับซ้อนกว่า และให้ผลที่แม่นยำกว่าด้วยวิธีพีซีอาร์ (Polymerase Chain Reaction: PCR) สามารถทำได้ในโรงพยาบาลใหญ่ๆ และสถาบันวิจัยต่างๆ ใช้เวลาประมาณ 3 วันจึงจะทราบผลการทดสอบ

การตรวจยืนยันผลมีประโยชน์ในการยืนยันชนิดไวรัสในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง และผู้ที่เสียชีวิตจากการติดเชื้อไข้หวัดใหญ่ เนื่องจากรัฐจะต้องดำเนินการสอบสวนหาผู้สัมผัสใกล้ชิดผู้ป่วย ค้นหาผู้ป่วยเพิ่มเติม ให้การเฝ้าระวัง และควบคุมการติดเชื้อในพื้นที่นั้นๆ

การป้องกันและควบคุมโรคไข้หวัดใหญ่

สถานศึกษา เป็นหนึ่งในที่ต้องระวัง เพราะการระบาดของไข้หวัดใหญ่มักพบในช่วงเปิดเทอมกลางปี ซึ่งเป็นฤดูฝน และมีการติดเชื้อในเด็กวัยเรียนจำนวนมาก มีวิธีป้องกันดังนี้

  • ควรจัดให้มีระบบการคัดกรองเด็กป่วย
  • หากพบว่า มีนักเรียนป่วย ให้หยุดเรียนจนกว่าจะหาย หากมีการระบาดจำนวนมาก ควรพิจารณาปิดสถานศึกษา 5-7 วันเพื่อลดการระบาดของโรคและการแพร่เชื้อ
  • เตรียมจุดล้างมือให้เพียงพอ
  • ทำความสะอาดอุปกรณ์ที่ต้องสัมผัสบ่อยๆ
  • ให้นักเรียนที่สงสัยว่าป่วยสวมหน้ากากอนามัย และกำจัดหน้ากากอนามัยใช้แล้วอย่างเหมาะสม
  • แยกแก้วน้ำดื่ม และของให้ส่วนตัว

สถานประกอบการและที่ทำงาน

  • จัดจุดล้างมือและเจลแอลกอฮอล์ให้เพียงพอ
  • ทำความสะอาดอุปกรณ์ที่มีผู้สัมผัสจำนวนมาก เช่น โต๊ะทำงาน โทรศัพท์ ลูกบิดประตู ราวบันได
  • ตรวจสุขภาพลูกจ้างก่อนเข้าทำงาน
  • หากพบพนักงานขาดงานตั้งแต่ 3 คนขึ้นไปในแผนกเดียวกันและสงสัยว่า ป่วยเป็นไข้หวัดใหญ่ ต้องรีบตรวจสอบทันที

สำหรับผู้ที่ต้องทำงาน หรือเดินทางไปยัง วัด โบสถ์ มัสยิด ค่ายทหาร โรงพยาบาล สถานสงเคราะห์ดูแลเด็กหรือผู้สูงอายุ สถาบันกวดวิชา ทัณฑสถาน สถานพินิจ หอพัก หรือกิจกรรมที่มีการรวมตัวของคนจำนวนมาก สามารถดูแลตนเองได้ดังนี้

  • ล้างมือบ่อยๆ
  • หากมีอาการไอ จาม ให้ใช้กระดาษหรือผ้าปิดปากปิดจมูก หากไม่มี หรือหยิบไม่ทัน ไม่ควรใช้มือป้องจมูก เพราะเชื้อจะติดอยู่ที่มือ ให้ไอจามใส่แขนเสื้อแทน
  • สวมหน้ากากอนามัย
  • ผู้ที่มีอาการป่วย หรือเป็นกลุ่มเสี่ยง และภูมิต้านทานต่ำ ควรหลีกเลี่ยงการไปสถานที่ดังกล่าว เพื่อลดโอกาสติดเชื้อ

การฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ เป็นสิ่งที่คนส่วนมากมักมองข้าม ทั้งที่จริงๆ แล้วควรได้รับการฉีดวัคซีนทุกปี เพื่อกระตุ้นภูมิคุ้มกันให้มีระดับที่สูงอยู่ตลอดเวลา เตรียมพร้อมรับมือกับเชื้อที่จะเข้ามาสู่ร่างกาย 

ในทุกๆ ปี เชื้อไวรัสจะเปลี่ยนแปลงไปตลอด ทำให้ภูมิต้านทานเดิมไม่สามารถป้องกันโรคได้ แม้การฉีดวัคซีนจะไม่สามารถป้องกันการติดเชื้อได้ทั้งหมด แต่จะช่วยลดโอกาสติดเชื้อรุนแรง เช่น โรคปอดบวม ระบบหายใจล้มเหลว ลดการเข้ารักษาใน ICU และลดอัตราการเสียชีวิตได้

เปรียบเทียบราคาและแพ็กเกจฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ จากคลินิกและโรงพยาบาลใกล้คุณ และไม่พลาดทุกอัปเดตเรื่องสุขภาพและโปรโมชั่นเมื่อกดดาวน์โหลดแอป iOS และ Android


3 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
National Center for Biotechnology Information, Dispelling myths held by parents about the influenza vaccine (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2806084/), 18 May 2020.
Boon, Lim (23 September 2011). "Influenza A H1N1 2009 (Swine Flu) and Pregnancy". Journal of Obstetrics and Gynaecology. 61 (4): 386–393. doi:10.1007/s13224-011-0055-2. PMC 3295877. PMID 22851818.
ศ.ดร.พิไลพันธ์ พุธวัฒนะ, รู้จักไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ A H1N1 (https://www.si.mahidol.ac.th/sidoctor/e-pl/articledetail.asp?id=747), 9 พฤศจิกายน 2562.

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม