รู้ทันหลากหลายการปวดน่องแบบต่างๆ

ปวดน่องเป็นได้หลายแบบ ปวดน่องด้านข้าง ด้านนอก ด้านหลัง บางครั้งปวดจนทนไม่ได้ คลำดูแล้วพบก้อน บ้างปวดจี๊ดๆ หลังทำกิจกรรม มาหาคำตอบว่าอาการต่างๆ นั้นหมายถึงอะไร อันตรายไหม?
เผยแพร่ครั้งแรก 14 ม.ค. 2020 อัปเดตล่าสุด 17 พ.ย. 2020 เวลาอ่านประมาณ 4 นาที
รู้ทันหลากหลายการปวดน่องแบบต่างๆ

น่อง (Calf) เป็นส่วนของร่างกายที่ประด้วยกล้ามเนื้อสำคัญ 2 มัด ได้แก่ แกสโตรนีเมียส (Gastrocnemius) และ โซเลียส (Soleus) เรียกรวมกันว่า ไตรเซปซูราย (Triceps surae)

เป็นกล้ามเนื้อสำคัญในการเคลื่อนไหวข้อเข่าและข้อเท้า ซึ่งมีความสำคัญอย่างมากต่อการเคลื่อนไหวและทรงท่าของร่างกาย

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
กายภาพบำบัดและนวดเพื่อการรักษาวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 387 บาท ลดสูงสุด 12262 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 25

เอ็นของกล้ามเนื้อทั้งสองมัดนี้รวมกันเป็นเส้นเดียวและพาดลงมาเกาะที่บริเวณกระดูกส้นเท้า ในชื่อที่รู้จักทั่วไปว่า เอ็นร้อยหวาย (Achilles tendon) นอกจากนี้ยังมีเส้นเลือดและเส้นประสาทจำนวนมากพาดผ่าน

เมื่อมีความผิดปกติเกิดขึ้น เช่น ปวดน่อง การจำแนกความผิดปกติเบื้องต้นให้ได้เพื่อเข้ารับการรักษาอย่างทันท่วงทีจึงเป็นเรื่องสำคัญ

อาการปวดน่องที่ตำแหน่งต่างๆ เกิดขึ้นจากอะไร?

โดยทั่วไป เมื่อปวดน่องแล้ว ตำแหน่งของความผิดปกติมักจะสามารถใช้ทำนายโครงสร้างที่มีปัญหาได้

เช่น หากปวดบริเวณน่องตรงๆ ก็มีความน่าจะเป็นสูงมากที่ที่มาคือกล้ามเนื้อน่อง

อย่างไรก็ตาม หากเป็นอาการปวดที่เกี่ยวเนื่องกับการทำงานของระบบประสาท (Nervous system) เช่น กระดูกสันหลังเสื่อมและมีหินปูนกดทับรากประสาทบริเวณหลัง ก็อาจจะทำให้มีอาการปวดลามลงมาที่น่องได้ (Radicular pain)

หรือหากเป็นอาการของกลุ่มอาการปวดกล้ามเนื้อและพังผืดเรื้อรัง กล้ามเนื้อที่มีปัญหาก็จะทำให้เกิดอาการปวดในกล้ามเนื้อมัดที่อยู่ห่างไกลออกไป (Refer pain)

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
กายภาพบำบัดและนวดเพื่อการรักษาวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 387 บาท ลดสูงสุด 12262 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 25

ที่นี้จะขอกล่าวถึงความผิดปกติของกล้ามเนื้อน่องเป็นหลัก โดยตำแหน่งที่มีอาการปวดจะสามารถเจาะจงส่วนของกล้ามเนื้อที่มีปัญหา

กล้ามเนื้อน่องสามารถแบ่งออกได้เป็น 2 มัด วางซ้อนกัน มัดที่อยู่ผิวกว่าคือ แกสโตรนีเมียส (Gastrocnemius) เป็นกล้ามเนื้อที่มีสองหัว หัวด้านนอก (Lateral head) เกาะจากปุ่มกระดูกต้นขาด้านนอก (Lateral condyle of femur) หัวด้านใน (Medial head) เกาะจากปุ่มกระดูกต้นขาด้านใน (Medial condyle of femur) ส่วนกล้ามเนื้ออีกมัดคือ โซเลียส (Soleus) ซึ่งจุดเกาะต้น (Origin) จะอยู่บริเวณกระดูกหน้าแข้ง

กล้ามเนื้อทั้ง 2 มัด รวมตัวกันที่ส่วนปลายก่อนกลายเป็นเอ็นเส้นเดียวกัน เกาะผ่านน่องส่วนล่าง ไปยังกระดูกส้นเท้า และยึดติดกับกระดูกส้นเท้าที่ใต้ฝ่าเท้า

ดังนั้นเมื่อมีอาการผิดปกติ เช่นอาการปวดเกิดขึ้นที่บริเวณต่างๆ จึงอาจจะสามารถสรุปได้ดังนี้

  1. ปวดน่องด้านข้าง อาจจะเกิดจากความผิดปกติของหัวด้านนอกของกล้ามเนื้อแกสโทรนีเมียส
  2. ปวดน่องด้านใน อาจจะเกิดจากความผิดปกติของหัวด้านในของกล้ามเนื้อแกสโทรนีเมียส
  3. ปวดน่องด้านหลัง หากปวดค่อนไปทางด้านบน ใกล้กับกระดูกต้นขา อาจเกิดจากความผิดปกติของกล้ามเนื้อแกสโทรนีเมียส แต่หากความผิดปกติค่อนไปทางด้านล่าง อาจจะเป็นความผิดปกติของกล้ามเนื้อโซเลียส หากมีอาการปวดใกล้ๆ กับส้นเท้า อาจจะเป็นความผิดปกติของเอ็นกล้ามเนื้อน่อง (Achilles tendon)

อย่างไรก็ตาม อาการผิดปกติที่สามารถระบุตำแหน่งได้ชัดเจนดังกล่าวมักเกิดแค่ระยะแรก เมื่อเข้าสู่ภาวะเรื้อรัง อาการจะลุกลามไปทั่วทั้งมัดกล้ามเนื้อ รวมถึงกล้ามเนื้อมัดใกล้เคียงด้วย

ปวดน่องจี๊ดๆ หรือปวดน่องร่วมกับอาการชาขา เกิดขึ้นได้อย่างไร?

อาการปวดจี๊ดๆ ปวดรวมกับมีอาการชาขา หรืออาการปวดที่เกิดรวมกับการรับรู้ความรู้สึกที่ผิดปกติ มักจะเป็นอาการแสดงของการทำงานที่ผิดปกติของเส้นประสาท

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
กายภาพบำบัดและนวดเพื่อการรักษาวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 387 บาท ลดสูงสุด 12262 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 25

สามารถเกิดได้จากหลายกรณี เช่น

  • ทางเดินของเส้นประสาทบางส่วนถูกกดทับด้วยกล้ามเนื้อที่ถูกใช้งานมากเกินไปจนเกิดเป็นก้อนแข็ง
  • มีการเสียดสีมากทำให้พังผืดหนาตัวและกดทับเส้นประสาท

ดังนั้นหากมีอาการปวดร่วมกับความผิดปกติของระบบประสาทและอาการไม่มีแนวโน้มจะดีขึ้น จึงควรเดินทางไปรับการตรวจวินิจฉัยเพื่อจะได้รับการรักษาอย่างถูกต้อง

อาการปวดน่องตุบๆ เกิดจากอะไร?

อาการปวดน่องตุบๆ เป็นอาการแสดงที่สำคัญของการทำงานที่ผิดปกติของระบบไหลเวียนโลหิต

นอกจากอาการปวดน่องแล้ว ยังมักจะพบอาการบวมที่ปลายเท้า และปลายเท้าเปลี่ยนสีเป็นสีคล้ำขึ้นด้วย

มักพบได้ไบ่อยในผู้ป่วยโรคหัวใจ โรคไตเรื้อรัง หรือโรคหลอดเลือดดำอุดตัน

อย่างไรก็ตาม หลังจากทำกิจกรรมที่หนักเกินกว่าที่เคยทำเป็นปกติ เช่น เดินทางไกล วิ่งมาราธอน ก็อาจจะพบอาการปวดแบบนี้ได้ แต่อาการปวดและบวมที่ปลายเท้ามักจะดีขึ้นภายใน 2-3 วัน หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์ทันที

ปวดน่องพร้อมกันทั้องสองข้าง ปวดหลังหรือปวดขาร้าวลงน่อง เกิดขึ้นได้อย่างไร?

โดยทั่วไปแล้ว อาการปวดที่เกิดจากการเคลื่อนไหว (Mechanical pain) มักจะเกิดที่น่องข้างเดียว โดยเป็นข้างที่มีการใช้งานอย่างไม่เหมาะสม

เช่น ลงน้ำหนักผิดปกติ ออกแรงมากเกินไป โดยทั่วไปมักจะเป็นขาข้างที่ถนัด

อย่างไรก็ตาม หากเป็นการเคลื่อนไหวที่หนักและใช้เวลานาน ก็อาจจะก่อให้เกิดอาการปวดทั้งสองข้างพร้อมกันได้

นอกจากนี้ อาจต้องระวังความผิดปกติของไขสันหลัง ซึ่งมักจะแสดงอาการปวดร้าวลงมาที่ขา น่อง หรือส้นเท้าทั้งสองข้างพร้อมกันด้วย

ความผิดปกติของไขสันหลังที่สำคัญ ได้แก่

  • หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท
  • กระดูกสันหลังเคลื่อนทับไขสันหลัง

นอกจากอาการปวดแล้ว มักจะมีอาการที่แสดงความผิดปกติของระบบประสาทร่วมด้วย

ปวดน่อง เป็นตะคริวที่น่องบ่อย เกิดขึ้นจากอะไร?

ตะคริว (Cramp) เป็นความผิดปกติที่พบได้บ่อยมากกับกล้ามเนื้อลาย

ตะคริวคือการเกร็งและหดตัวเป็นก้อนแข็งของกล้ามเนื้ออย่างกะทันหัน ทำให้มีอาการปวดอย่างมาก แต่มักจะหายไปได้เองในระยะเวลาอันสั้น อีกทั้งสามารถเกิดขึ้นได้หลายจุดทั่วร่างกาย

เชื่อกันว่ากล้มเนื้อน่องเป็นกล้ามเนื้อที่เสี่ยงต่อการเป็นตะคริวมากที่สุดในร่างกาย โดยในปัจจุบันยังไม่ทราบกลไกลที่แน่ชัดของการเกิดตะคริว แต่เชื่อกันว่าเกิดจากการทำงานของกล้ามเนื้อที่หนักเกินไป ทำให้มีการสะสมกรดแลกติกมาก จนเกิดอาการอ่อนล้า

นอกจากนี้ยังมีรายงานความเกี่ยวข้องกับการขาดวิตามินบีและการใช้งานกล้ามเนื้อย่างกะทันหัน เช่น ลุกขึ้นยืนทันทีหลังจากนั่งมาเป็นระยะเวลานาน หรือเล่นกีฬาโดยไม่มีการวอร์มก่อน

ดังนั้น วิธีป้องกันตะคริวที่ดีที่สุดก็คือการการรับประทานอาการให้ครบ 5 หมู่ ดื่มน้ำอย่างเพียงพอ และเตรียมความพร้อมของกล้ามเนื้อก่อนออกกำลังกาย นอกจากนี้การยืดกล้ามเนื้ออย่างสม่ำเสมอก็ช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดตะคริวได้

อาการปวดน่องแบบไหนถึงเรียกว่ารุนแรงและควรไปพบแพทย์?

โดยทั่วไปแล้ว อาการปวดเมื่อยตามปกติจากการใช้งานขามากเกินไปมักจะหายไปได้เองภายในระยะเวลา 2-3 วัน หากมีอาการปวดรุนแรงมากจนไม่สามารถเดินได้ อาการปวดขณะไม่มีการเคลื่อนไหว หรือขณะนอนหลับ ถือว่าเป็นอาการปวดที่อาจจะเป็นอาการแสดงถึงโรคร้ายแรง ควรปรึกษาแพทย์ทันที


4 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Multiple Chronic Conditions, a Strategic Framework: Optimum Health and Quality of Life for Individuals with Multiple Chronic Conditions. Washington, DC: U.S. Dept. of Health and Human Services, 2010.
Herzberg J. Stevermer J. Treatments for Nocturnal Leg Cramps. Am Fam Physician 2017;96(7):468-469.

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
วิธีการรักษา เมื่อกล้ามเนื้อฉีก
วิธีการรักษา เมื่อกล้ามเนื้อฉีก

อุบัติเหตุเกิดขึ้นได้โดยไม่มีใครคาดคิด ทำอย่างไรห้ามกล้ามเนื้อของคุณฉีกขาด

อ่านเพิ่ม
ปวดก้นกบ เพราะอะไร? ข้อมูล สาเหตุ การรักษา ป้องกัน
ปวดก้นกบ เพราะอะไร? ข้อมูล สาเหตุ การรักษา ป้องกัน

ก้นกบ (Tailbone) หรือในทางการแพทย์เรียกว่า Coccyx คือส่วนปลายสุดของกระดูกสันหลัง สามารถคลำได้เป็นปุ่มกระดูกเล็กๆ เหนือร่องก้นเล็กน้อย

อ่านเพิ่ม