ความรู้สุขภาพ

กระวาน (Camphor seed)

นอกจากใบที่มีกลิ่นหอมและเผ็ดร้อน ส่วนอื่นๆ ของกระวานยังมีสรรพคุณทางยาน่าสนใจอีกด้วย
เผยแพร่ครั้งแรก 2 ก.ค. 2019 อัปเดตล่าสุด 11 ก.พ. 2020 ตรวจสอบความถูกต้อง 4 ก.ค. 2019 เวลาอ่านประมาณ 2 นาที
กระวาน (Camphor seed)

กระวาน เป็นหนึ่งในสมุนไพรที่มีประโยชน์มากมาย นอกจากใบกระวานที่พบได้บ่อยในอาหารรสชาติจัดจ้านแล้ว ผลและเมล็ดของต้นกระวานก็ยังมีกลิ่นหอมและรสชาติเผ็ดร้อน จึงนิยมนำมาทำเป็นอาหารหลายเมนู

ชื่อวิทยาศาสตร์   Amomum testaceum Ridl.

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 370 บาท ลดสูงสุด 1010 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

195

ชื่อวงศ์                 ZINGIBERACEAE

ชื่อพ้อง               Amomum krervanh Pierre

ชื่ออังกฤษ          Camphor seed, Clustered cardamom, Siam cardamom

ชื่อท้องถิ่น          กระวานขาว กระวานดำ ปล้าก้อ กระวานโพธิสัตว์

หมายเหตุ กระวานที่กล่าวถึงในบทความนี้ เป็นพรรณไม้คนละชนิดกันกับกระวานเทศ ซึ่งมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Elettaria cardamomum (L.) Maton แต่จัดอยู่ในวงศ์ ZINGIBERACEAE เช่นกัน

กระวาน (Amomum testaceum Ridl.) แบ่งย่อยลงไปได้อีก 3 ชนิดได้แก่ กระวานขาว กระวานแดง กระวานดำ (ใช้ชื่อวิทยาศาสตร์เดียวกัน) มีข้อแตกต่างกันดังนี้ คือ โคนใบของกระวานแดงและกระวานดำ มีสีแดงสด ส่วนโคนใบของกระวานขาวมีสีเขียว ผลของกระวานขาวจะมีสีเหลืองแซมสีขาว ผลกระวานแดงมีสีขาวแกมแดง ผลกระวานดำมีสีน้ำตาลแกมดำ ส่วนสรรพคุณทางยา จะนิยมใช้กระวานแดงและกระวานดำมากกว่ากระวานขาว แต่กระวานดำมีฤทธิ์ทางยามากที่สุด

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของกระวาน

กระวานเป็นพืชล้มลุก มีลำต้นใต้ดินเรียกว่าเหง้า ส่วนที่อยู่เหนือดินสูงได้ถึง 3 เมตร ก้านใบเป็นกาบยาว ใบเรียงสลับกัน ใบเดี่ยวรูปหอกแกมขอบขนาน ปลายใบและโคนใบแหลม ขอบใบเรียบ ดอกออกจากเหง้าเป็นช่อรูปกระบอง กลีบดอกสีเหลืองอ่อน ผลกลมติดเป็นพวงเปลือกเกลี้ยงเป็นพู มีสีนวล เมล็ดขนาดเล็ก สีน้ำตาลแก่จำนวนมาก ทั้งผลและเมล็ดมีกลิ่นหอม

สรรพคุณของกระวาน

ตามตำราแพทย์ต่างๆ กล่าวถึงสรรพคุณของส่วนต่างๆ ของกระวานไว้ ดังนี้

  • ประโยชน์ทางยา ตามสรรพคุณยาโบราณกล่าวว่า ผลและใบมีฤทธิ์ขับลมในลำไส้ แก้จุกเสียด แก้ท้องอืด ท้องเฟ้อ โดยนำมาเข้าตำรับยาขับลม ผสมกับสมุนไพรชนิดอื่นๆ เช่น เทียนดำ พริกไทยดำ เมล็ดผักชีล้อม เมล็ดผักชีลา 
  • ผลของกระวานมีฤทธิ์ขับเสมหะ โดยนำมาเข้าตำรับยาขับเสมหะกับสมุนไพรตัวอื่น เช่น ชะเอมไทย มะแว้งต้น มะแว้งเครือ เป็นต้น ส่วนใหญ่รับประทานในรูปแบบยาต้ม โดยนำสมุนไพรตำรับนี้ ต้มในน้ำเดือด ต้มจนน้ำงวดเหลือครึ่งหนึ่งจากน้ำทั้งหมด แล้วจิบหลังจากมีอาการไอหรือระคายคอ
  • ดอกกระวานมีสรรพคุณแก้ตาเจ็บ แก้ตาแฉะ แก้ตามัว โดยนำดอกสด มาต้มในน้ำร้อนจนเดือดแล้วยกลงจากเตา ตั้งทิ้งไว้รอให้น้ำต้มเย็นแล้วนำมาหยอดตา
  • แพทย์พื้นบ้านใช้แอลกอฮอล์สกัดเมล็ดกระวาน 0.5-1 กรัม แล้วผสมกับยาธาตุชนิดอื่นๆ เช่น อบเชยเทศ อบเชยไทย ใช้เป็นยาแก้โรคธาตุพิการหรืออุจจาระธาตุพิการ
  • หนังสือแพทย์ตำบลของพระยาแพทย์พงศา กล่าวว่า หัวและหน่อของกระวานกินขับพยาธิในเนื้อให้ออกตามผิวหนังได้ โดยนำหัวและหน่อสดมาตำให้แหลกแล้วพอกตามผิวหนัง
  • หนังสือเภสัชตำรับ ได้กล่าวว่า ใช้เมล็ดสุกหรือกึ่งสุกของลูกกระวานจำนวน 10-30 เมล็ด นำมาบดเป็นผง นำมาผสมกับยาระบายสำหรับขับผายลมได้ โดยอาจเติมทิงเจอร์สำหรับผสมในยาปรุงเพื่อให้มีกลิ่นหอม
  • ตามตำรายาแพทย์แผนจีน นำผลและเมล็ดของกระวานมาฝนกับน้ำปูนใส ช่วยลดอาการปวดท้องและแก้อาการแสบท้องจากโรคกระเพาะ ลดลมในกระเพาะอาหาร

การนำใบกระวานมาปรุงอาหาร 

ใบกระวานที่ขายกันตามร้านสมุนไพร และซื้อมาใส่เครื่องแกงกันนั้น ไม่ใช่ใบของต้นกระวานชนิดนี้ (Amomum testaceum Ridl.) แต่เป็นใบของต้นเทพธาโร ซึ่งมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Cinnamomum porrectum Kosterm. เอามาใช้แทนใบกระวาน เพราะใบนี้มีกลิ่นหอมและรสเผ็ดร้อน คล้ายต้นกระวาน โบราณจึงเรียกว่าเป็นใบกระวานเช่นกัน ส่วนกระวานที่กล่าวถึงในบทความนี้ ก็สามารถนำมาปรุงอาหารได้เช่นกัน มักใส่ใน แกงเผ็ด แกงมัสมั่น หรือใช้แต่งกลิ่น แต่งสีของขนมหวานต่างๆ เช่น คุกกี้ เค้ก เป็นต้น


5 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
วุฒิ วุฒิธรรมเวช, สารานุกรมสมุนไพร: รวมหลักเภสัชกรรมไทย, 2540.
วุฒิ วุฒิธรรมเวช, เครื่องยาไทย 1, 2552.
เสงี่ยม พงษ์บุญรอด, ไม้เทศเมืองไทย, 2522.

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม