วริษา ศรีเปลี่ยนจันทร์
เขียนโดย
วริษา ศรีเปลี่ยนจันทร์
นพ.ธนู โกมลไสย
ตรวจสอบความถูกต้องโดย
นพ.ธนู โกมลไสย

แพ้สารเคมีเป็นอย่างไร อะไรเสี่ยงทำให้แพ้บ้าง

รวมสิ่งที่เสี่ยงทำให้เกิดอาการแพ้สารเคมี พร้อมวิธีรักษา และป้องกัน
เผยแพร่ครั้งแรก 24 ก.ค. 2020 อัปเดตล่าสุด 20 พ.ย. 2020 ตรวจสอบความถูกต้อง 20 พ.ย. 2020 เวลาอ่านประมาณ 4 นาที
แพ้สารเคมีเป็นอย่างไร อะไรเสี่ยงทำให้แพ้บ้าง

เรื่องควรรู้

ขยาย

ปิด

  • อาการแพ้สารเคมี เป็นหนึ่งในอาการภูมิแพ้ซึ่งเกิดจากการสัมผัสสารก่อภูมิแพ้ประเภทสารเคมี ทำให้ร่างกายเกิดอาการแพ้แสดงออกมา ส่วนมากมักเป็นอาการแสดงทางผิวหนัง เช่น ผื่นลมพิษ ตาบวม แสบร้อนผิว
  • สิ่งที่ทำให้เกิดอาการแพ้สารเคมีมักอยู่ในผลิตภัณฑ์ที่อยู่รอบตัวเรา เช่น สบู่ แชมพู โฟมล้างหน้า เครื่องสำอาง น้ำยาย้อมผม น้ำยาทาเล็บ ยาฆ่าแมลง ผงซักฟอก น้ำยาปรับผ้านุ่ม
  • สารแช่ หรือหมักอาหาร เป็นอีกสารที่มักทำให้เกิดอาการแพ้ และปนเปื้อนอยู่ในอาหารหลายชนิด เช่น สารบอแรกซ์ สารฟอร์มาลีน สารกันเชื้อรา
  • อาการแพ้สารเคมีอาจรุนแรงได้ถึงขั้นเกิดอาการภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรงซึ่งทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตได้
  • เปรียบเทียบราคาและแพ็กเกจตรวจภูมิแพ้ และภาวะแพ้

สารเคมีเป็นอีกปัจจัยที่ก่อให้เกิดอาการแพ้ได้และหลายครั้งก็ยากที่จะหลีกเลี่ยง เพราะปัจจุบันสารเคมีจัดเป็นส่วนผสมสำคัญในอาหาร รวมถึงสิ่งของรอบตัวที่ทุกคนต้องใช้ในชีวิตประจำวัน

อาการแพ้สารเคมีเป็นอาการที่สร้างความระคายเคือง และก่อให้เกิดความเจ็บแสบตามร่างกายได้ 

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจภูมิแพ้และภาวะแพ้วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 873 บาท ลดสูงสุด 3%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 3

ดังนั้นคุณจึงควรศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับสารเคมีที่มักทำให้เกิดอาการแพ้ รวมถึงผลิตภัณฑ์ที่เสี่ยงก่อให้เกิดอาการแพ้จากสารเคมีที่เป็นส่วนผสมไว้ เพื่อจะได้ระมัดระวังในการใช้งาน ไม่ก่อให้เกิดอาการแพ้ในภายหลัง

ความหมายของอาการแพ้สารเคมี

อาการแพ้สารเคมี (Chemical allergy) เป็นอาการแพ้ที่เกิดจากการสัมผัสสารก่อภูมิแพ้ประเภทสารเคมี จนทำให้ภูมิคุ้มกันร่างกายเกิดปฏิกิริยาตอบสนองต่อสารนั้นๆ และแสดงออกมาเป็นอาการแพ้ เช่น

  • ตาบวม 
  • ใบหน้าบวม
  • เยื่อบุตาอักเสบ
  • เกิดผื่นแดงตามผิวหนัง
  • มีผื่นลมพิษ
  • ผิวหนังลอก หรือตกสะเก็ด
  • เกิดตุ่มพุพอง และมีน้ำหนองไหล
  • แสบร้อนผิวเหมือนแผลถูกไฟไหม้ หรือถูกน้ำร้อนลวก
  • ผิวไวต่อแสงแดด
  • คลื่นไส้อาเจียน

อาการแพ้สารเคมีอาจไม่เกิดขึ้นทันที แต่จะเกิดขึ้นหลังจากสัมผัสสารเคมีไปแล้ว 24-48 ชั่วโมง และยังสามารถลุกลามรุนแรงไปถึงขั้นเกิดอาการภูมิแพ้เฉียบพลันรุนแรง (Anaphylaxis) เช่น คลื่นไส้อาเจียนอย่างรุนแรง ปวดศีรษะ หลอดลมตีบ อุจจาระร่วง หรือหมดสติได้

นอกจากนี้การแพ้สารเคมียังสามารถลุกลามไปที่ตำแหน่งอื่นๆ ของร่างกายได้ผ่านการสัมผัสโดยไม่ได้ตั้งใจ เช่น หากมือคุณสัมผัสสารเคมีแล้วไปจับใบหน้า หรือลำคอไปด้วย เมื่อเกิดอาการแพ้ บริเวณอื่นของร่างกายที่คุณสัมผัสก็จะเกิดอาการแพ้ตามไปด้วย

สารเคมีในสิ่งของเครื่องใช้ที่มักก่อให้เกิดอาการแพ้

ผลิตภัณฑ์ สิ่งของ หรือสารเคมีที่มักทำให้เกิดอาการแพ้ได้แก่

  • ผลิตภัณฑ์บำรุงผิวและทำความสะอาดร่างกาย เช่น สบู่ แชมพู โฟมล้างหน้า โลชั่น สเปรย์ดับกลิ่นตัว ครีมกันแดด
  • เครื่องสำอาง ลิปสติก ผลิตภัณฑ์สำหรับล้างเครื่องสำอาง
  • ผลิตภัณฑ์จัดแต่งทรงผม เช่น น้ำยาย้อมผม น้ำยาดัดผม สเปรย์ หรือเจลจัดแต่งทรงผม
  • น้ำยาทาเล็บ
  • ผงซักฟอก
  • น้ำยาปรับผ้านุ่ม
  • น้ำยาล้างจาน
  • ยาฆ่าแมลง

สารเคมีสำหรับแช่หมักที่มักก่อให้เกิดอาการแพ้

นอกจากนี้สารเคมีสำหรับแช่ หมัก หรือทำให้อาหารยังคงความสดไว้ได้ก็เป็นสารเคมีที่ทำให้เกิดอาการแพ้ได้เช่นกัน เช่น

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจภูมิแพ้และภาวะแพ้วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 873 บาท ลดสูงสุด 3%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 3
  • สารบอแรกซ์ (Borax) เป็นสารที่ทำให้สีสันของอาหารดูสดน่ารับประทานมากขึ้น และยังมีอายุเก็บไว้ได้นานขึ้นด้วย มักพบมากในอาหารประเภทเนื้อสัตว์ ลูกชิ้น และผลไม้ดอง
  • สารฟอร์มาลีน (Formalin) เป็นสารที่ทำให้อาหารเก็บไว้ได้นานขึ้น ไม่เน่าเสียง่าย มักพบมากในอาหารทะเล และยังใช้ในอุตสาหกรรมหลายประเภท เช่น พลาสติก สิ่งทอ เครื่องสำอาง
  • สารกันเชื้อรา หรือกรดซิลิไซลิค (Salicylic acid) เป็นสารหมักดองในผักผลไม้ รวมเครื่องปรุงบางประเภท เช่น พริกแกง นอกจากนี้จะทำให้เกิดอาการแพ้แล้วยังสามารถทำให้เกิดอาการไตวาย หูอื้อ มีไข้ รู้สึกกระวนกระวายได้
  • สารฟอกขาว หรือโซเดียมไฮโดรซัลไฟต์ (Sodium hydrosulflite) เป็นสารยับยั้งการเกิดเจริญเติบโตของยีสต์ หรือรา รวมถึงฟอกสีของอาหารให้ดูมีสีน่ารับประทาน และดูมีคุณภาพ พบมากในกลุ่มผลไม้อบแห้ง ผลไม้ดอง ผลไม้กวน
  • ยาฆ่าแมลง (insecticide) มักพบในผักผลไม้ที่ก่อนนำมาจำหน่าย มีการฉีดสารฆ่าแมลง ยากำจัดศัตรูพืชซึ่งทำให้เกิดอาการแพ้ หรืออาการระคายเคืองได้

การวินิจฉัยอาการแพ้สารเคมี

แพทย์จะซักประวัติสุขภาพ และสอบถามว่า อาการแพ้เป็นอย่างไร ได้ไปสัมผัสสารเคมี อาหาร หรือผลิตภัณฑ์ใดๆ ที่เสี่ยงทำให้เกิดอาการแพ้หรือไม่

หลังจากนั้นแพทย์อาจทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง (Patch test) เพื่อวินิจฉัยหาสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการแพ้ เพราะอาการแพ้สารเคมีส่วนมากมักมีอาการแสดงออกมาทางผิวหนัง

หากไม่แน่ใจว่า อาการที่เกิดขึ้นเกิดจากการแพ้สารเคมีหรือไม่ หรือยังไม่มีเวลาไปพบแพทย์ที่โรงพยาบาล ปัจจุบันมีบริการปรึกษาแพทย์ออนไลน์เกี่ยวกับปัญหาผื่นแพ้ต่างๆ ให้บริการแล้ว สามารถเลือกได้ว่า จะโทรศัพท์คุยอย่างเดียว หรือจะเป็นวิดีโอคอลก็ได้ 

วิธีรักษาอาการแพ้สารเคมี

เมื่อเผลอสัมผัสสารเคมีที่ทำให้เกิดอาการแพ้ ให้รีบทำความสะอาดบริเวณที่สัมผัสด้วยน้ำสะอาด หรือสบู่ให้เร็วที่สุด เพื่อไม่ให้สารซึมเข้าผิวหนังจนเกิดความระคายเคืองมากกว่าเดิม

หากสารเคมีปนเปื้อนกับเสื้อผ้า หรือสิ่งของที่ใช้ ให้เปลี่ยนเสื้อผ้า หรือทำความสะอาดสิ่งของเหล่านั้นใหม่

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ตรวจภูมิแพ้และภาวะแพ้วันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 873 บาท ลดสูงสุด 3%

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 3

นอกจากนี้แพทย์อาจจ่ายยาต้านฮิสตามีน (Antihistamine) ซึ่งเป็นยาแก้แพ้ให้รับประทาน หรืออาจให้ทาโลชั่นคาลาไมน์ (Calamine lotion) เพื่อบรรเทาอาการระคายเคืองทางผิวหนัง

ในผู้ป่วยบางรายแพทย์อาจพิจารณาให้สเตียรอยด์ชนิดทาและ/หรือรับประทานในการรักษาร่วมด้วย

แต่ในผู้ที่เกิดอาการแพ้เฉียบพลันรุนแรงจากการสัมผัสสารเคมี ให้รีบพาผู้ป่วยส่งโรงพยาบาลทันที เพราะอาการนี้สามารถส่งผลทำให้เสียชีวิตได้ภายในเวลาอันรวดเร็ว

หรือหากผู้ป่วยพกยาอีพิเนฟริน (Epinephrine) ซึ่งเป็นยารักษาอาการแพ้รุนแรงติดตัวมาด้วย ให้รีบฉีดยานี้กับผู้ป่วยทันที แต่หากผู้อยู่ใกล้ชิด หรืออยู่ในสถานการณ์นั้นๆ ฉีดยาไม่เป็น ก็ให้รีบพาตัวส่งโรงพยาบาลทันที

วิธีป้องกันอาการแพ้สารเคมี

  • ควรอยู่ให้ห่างจากสารเคมี รวมถึงผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนประกอบของสารเคมีซึ่งก่อให้เกิดอาการแพ้ได้
  • หากต้องทำงานอยู่กับสารเคมี หรือต้องใช้ผลิตภัณฑ์ที่มีสารเคมีซึ่งเสี่ยงทำให้เกิดอาการแพ้ ให้ใช้ความระมัดระวังอย่างมากในการใช้ ควรสวมเสื้อผ้าที่มิดชิด สวมถุงมือ รองเท้าบู๊ท แว่นตาขนาดใหญ่ ผ้าคลุมผม หรืออุปกรณ์ป้องกันสารเคมีทุกครั้ง
  • หลังใช้สารเคมีเสร็จควรอาบน้ำ ทำความสะอาดร่างกาย แล้วเปลี่ยนเสื้อผ้าชุดใหม่ อาบน้ำให้สะอาด
  • ก่อนเลือกซื้อผลิตภัณฑ์ อาหาร หรือสิ่งของอะไรก็ตาม ให้อ่านฉลากผลิตภัณฑ์เพื่อตรวจสอบก่อนว่า มีสารเคมีซึ่งเป็นสารก่อภูมิแพ้ผสมอยู่ด้วยหรือไม่
  • หากพบว่า ตนเองมีอาการแพ้สารเคมี ให้หยุดใช้ผลิตภัณฑ์ หรือหยุดรับประทานอาหารที่น่าจะเป็นตัวต้นเหตุทำให้เกิดอาการแพ้ทันที แล้วไปพบแพทย์เพื่อขอรับการวินิจฉัย โดยให้นำผลิตภัณฑ์ หรืออาหารดังกล่าวไปโรงพยาบาลด้วย
  • หากไม่รู้ว่า ตนเองแพ้สารก่อภูมิแพ้ชนิดใด คุณสามารถเข้ารับการทดสอบภูมิแพ้ที่โรงพยาบาลได้ เพื่อตรวจหาว่า ร่างกายมีปฏิกิริยาแพ้ต่อสารใดบ้าง
  • หากจำเป็นต้องใช้สารเคมีใดที่มักทำให้เกิดอาการแพ้ในผู้ใช้หลายคน ก็ให้ระมัดระวังในการใช้ หรือสังเกตอาการของร่างกายว่า มีอาการคล้ายกับอาการแพ้เกิดขึ้นหรือไม่ ระหว่างสัมผัสสารเคมีเหล่านั้น

อาการแพ้สารเคมีเป็นอาการแพ้ที่รุนแรงไม่ต่างจากอาการแพ้ชนิดอื่น และยังสร้างความเสียหายต่อระบบร่างกายส่วนอื่นๆ ได้อีก เพราะสารเคมีถือเป็นสิ่งอันตรายที่ต้องรู้จักวิธีใช้งานอย่างถูกต้องจึงจะปลอดภัย

แต่หากเกิดอาการผิดปกติใดๆ กับร่างกายก็ตามให้รีบไปพบแพทย์ทันที

เปรียบเทียบราคาและแพ็กเกจตรวจภูมิแพ้ และภาวะแพ้ จากคลินิกและโรงพยาบาลใกล้คุณ และไม่พลาดทุกอัปเดตเรื่องสุขภาพและโปรโมชั่นเมื่อกดดาวน์โหลดแอป iOS และ Android


5 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
"Types of Allergic Diseases". NIAID. 29 May 2015. Archived from the original on 17 June 2015. Retrieved 17 June 2015.
Nayana Ambardekar, Chemical Allergies: Shampoo, Cleaners, and More (https://www.webmd.com/allergies/chemical-allergies), 21 July 2020.
Kay AB (2000). "Overview of 'allergy and allergic diseases: with a view to the future'". British Medical Bulletin. 56 (4): 843–64. doi:10.1258/0007142001903481. PMID 11359624.

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
สารก่อภูมิแพ้คืออะไร
สารก่อภูมิแพ้คืออะไร

สำรวจความหมาย และประเภทของสารก่อภูมิแพ้ แล้วต้องทำอย่างไรจึงจะป้องกันสารก่อภูมิแพ้ได้

อ่านเพิ่ม
ผดร้อน กับการรักษาด้วยตัวเอง ด้วยวิธีธรรมชาติจากสมุนไพร
ผดร้อน กับการรักษาด้วยตัวเอง ด้วยวิธีธรรมชาติจากสมุนไพร

ผดผื่นคันหน้าร้อน ป้องกันอย่างไร พร้อมรายชื่อสมุนไพรที่ช่วยรักษา

อ่านเพิ่ม
คัดจมูก อาการกวนใจ ชวนหายใจไม่โล่ง
คัดจมูก อาการกวนใจ ชวนหายใจไม่โล่ง

ทำความเข้าใจอาการคัดจมูก ปัญหากวนใจของใครหลายคน เกิดจากสาเหตุอะไร อันตรายไหม และรักษาได้อย่างไร

อ่านเพิ่ม