กองบรรณาธิการ HD
เขียนโดย
กองบรรณาธิการ HD

การคุมกำเนิดด้วยวิธีธรรมชาติกับการนับระยะปลอดภัย

การคุมกำเนิดแบบธรรมชาติด้วยวิธีนับระยะปลอดภัย มีวิธีการปฏิบัติอย่างไร และมีประสิทธิภาพมากน้อยเพียงใด?
เผยแพร่ครั้งแรก 23 เม.ย. 2019 อัปเดตล่าสุด 17 พ.ย. 2020 เวลาอ่านประมาณ 3 นาที
การคุมกำเนิดด้วยวิธีธรรมชาติกับการนับระยะปลอดภัย

การนับระยะปลอดภัย (Fertility Awareness-Based Methods (FAMs)) คือวิธีที่สามารถใช้เพื่อนับช่วงเวลาที่สามารถตั้งครรภ์และป้องกันการตั้งครรภ์ FAM ได้ การนับระยะปลอดภัยมีหลายวิธี แต่ทุกวิธีล้วนมีเป้าหมายเพื่อคาดการณ์การตกไข่ในแต่ละบุคคล

การนับระยะปลอดภัย มีหลักในการปฏิบัติอย่างไร?

ก่อนการนับระยะปลอดภัย จะต้องมีการตรวจสอบการตกไข่ก่อน เพื่อใช้เป็นข้อมูลพื้นฐาน ซึ่งวิธีตรวจสอบการตกไข่ง่ายๆ ด้วยตัวเอง ได้แก่

  • การบันทึกอุณหภูมิร่างกาย (Basal Body Temperature (BBT)) : อุณหภูมิของผู้หญิงจะสูงขึ้นประมาณ 0.3-0.6 องศาเซลเซียสในช่วงต้นของระยะหลังตกไข่ (ช่วงครึ่งหลังของรอบเดือน) แม้ว่าตัวเลขอุณหภูมิจะไม่สามารถเอามานับระยะปลอดภัยได้ แต่ถ้าวัดค่า BBT เป็นประจำทุกเดือน ก็จะช่วยให้คาดประมาณได้ว่าคนคนนั้นอาจมีการตกไข่ของรอบเดือนหน้าเมื่อใด
  • การสังเกตมูกไข่ตก (Cervical Mucus) : มูกไข่ตกจะเปลี่ยนแปลงไปตลอดรอบประจำเดือนตามความผันผวนของฮอร์โมน Estrogen กับ Progesterone ซึ่งมักจะมีปริมาณมากขึ้นเมื่อผู้หญิงเข้าใกล้ช่วงตกไข่หรือมีการตกไข่ โดยมูกที่มีสีขุ่นเหมือนไข่ขาว มักจะมีความหมายว่าการตกไข่ใกล้เข้ามาแล้ว หรืออาจจะมีการตกไข่ภายในวันนั้น ส่วนมูกที่มีความข้นและเริ่มจับกันเป็นก้อน หมายความว่าคนคนนั้นมีการตกไข่ไปแล้ว
  • การติดตามรอบเดือน (Cycles) ด้วยการใช้ปฏิทินหรือแอพพลิเคชั่นบันทึกประจำเดือน
  • การทดสอบปัสสาวะหา Luteinizing Hormone (LH) : LH จะเพิ่มขึ้นภายใน 24 ชั่วโมงก่อนตกไข่ ซึ่งฮอร์โมนชนิดนี้สามารถตรวจพบได้ด้วยการทดสอบปัสสาวะเองที่บ้าน

เมื่อได้ข้อมูลการตกไข่แล้ว ก็สามารถนำมาใช้นับระยะปลอดภัยได้ด้วยวิธีดังต่อไปนี้

  • การนับวันปลอดภัย (Rhythm Method) : เป็นวิธี FAM ที่เก่าที่สุด โดยเป็นการติดตามรอบประจำเดือนภายในระยะเวลา 6 เดือนก่อนหน้าด้วยการนับทางปฏิทิน หลังมีการบันทึกช่วงรอบเดือนแต่ละครั้งแล้วให้นำรอบเดือนที่ยาวที่สุดกับรอบเดือนที่สั้นที่สุดเข้ามาระบุระยะเวลาที่ร่างกายอาจตั้งครรภ์ เพื่อเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์หรือใช้วิธีคุมกำเนิดต่างๆ ในช่วงเวลาอันตรายที่คาดการณ์ไว้ หากคุณเป็นคนที่มีรอบเดือนไม่สม่ำเสมอและมีระยะเวลาระหว่าง 26 ถึง 32 วัน วิธีนับวันแบบนี้อาจไม่ใช่วิธีที่ปลอดภัยสำหรับคุณ
  • การกำหนดระยะเวลาเจริญพันธุ์ (Standard Days Method) : วิธีการนี้คล้ายคลึงกับวิธีนับวันปลอดภัย คือเป็นวิธีเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์หรือใช้อุปกรณ์คุมกำเนิดตั้งแต่วันที่ 8-19 ของรอบเดือน (เริ่มจากวันแรกที่มีประจำเดือน) หากคุณมีรอบเดือนไม่สม่ำเสมอและมีระยะเวลาระหว่าง 26 ถึง 32 วัน คุณก็อาจไม่เหมาะกับวิธีนี้เช่นกัน วิธีนี้ถูกพิจารณาจากองค์การอนามัยโลก (WHO) ว่าเป็นหลักคุมกำเนิดสมัยใหม่
  • TwoDay method : การใช้วิธีนี้ จะต้องมีการตรวจหามูกไข่ตกทุกวันภายในรอบเดือน หากพบว่าเมื่อวานหรือวันนี้ มีเมือกสีไข่ขาวจากช่องคลอด ก็หมายความว่าร่างกายพร้อมจะตั้งครรภ์และควรเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์
  • การนับวันจากมูกช่องคลอด (Billings Ovulation Method) : เป็นวิธีที่คล้ายกับ TwoDay method แต่วิธีนี้ทำโดยการคาดคะเนระยะเวลาที่ตั้งครรภ์ด้วยการบันทึกลักษณะของมูกไข่ตกบนตาราง และปฏิบัติตามกำหนดระยะเวลาที่สามารถมีเพศสัมพันธ์ได้
  • การตรวจวัดอุณหภูมิ (Symptothermal Method หรือ Sensiplan) : วิธีนี้จะใช้มูกไข่ตกกับค่า BBT เพื่อประมาณช่วงไข่สุกของแต่ละรอบเดือน

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ฝากครรภ์ คลอดบุตรวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 275 บาท ลดสูงสุด 4250 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 15

FAM เป็นวิธีคุมกำเนิดที่มีประสิทธิภาพอย่างไร?

ผู้หญิงส่วนมากไม่สามารถใช้การนับระยะปลอดภัยเป็นการคุมกำเนิดได้อย่างสมบูรณ์แบบ เพราะมีปัจจัยมากมายที่ส่งผลต่ออัตราการได้ผล เช่น

  • รอบเดือนของผู้หญิงแต่ละคน : การนับระยะปลอดภัยบางประเภท เช่น วิธีกำหนดระยะเจริญพันธุ์ จะได้รับผลกระทบจากความสม่ำเสมอของรอบเดือนอย่างมาก ซึ่งบางคนอาจรอบเดือนไม่สม่ำเสมอ หรือมีปัจจัยต่างๆ เข้ามาเกี่ยวข้อง เช่น
    • ความเครียด
    • เจ็ตแลก (Jet Lag)
    • ระยะเวลาในการทำงานแบบเข้ากะ
    • ผู้หญิงที่อยู่ในช่วงวัยรุ่น และวัยทองที่มีปัญหาเกี่ยวกับฮอร์โมน
  • ความแม่นยำของการวัดที่คำนวณเอง : ผู้หญิงบางคนอาจละเลยการเก็บข้อมูลการตกไข่ของตัวเอง เช่น เช่นการติดตาม BBT จะต้องตรวจวัดอุณหภูมิร่างกายตนเองหลังจากตื่นนอนทันที (หรือหลังจากพักผ่อนเป็นระยะเวลาหนึ่ง) หรือหลัก TwoDay method ที่ต้องตรวจสอบมูกไข่ตกอย่างน้อยสองครั้งต่อวัน หากไม่ได้ตรวจตามระยะเหล่านี้อย่างสม่ำเสมอจะทำให้ค่าการบันทึกไม่มีความน่าเชื่อถือ

การปฏิบัติตามวิธี FAM ต้องใช้ความพยายาม และความอดทนเป็นอย่างมาก แต่ก็ไม่มีผลข้างเคียง และไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใดๆ ทั้งสิ้น จึงเหมาะสมกับผู้ที่มีเงื่อนไขต่อไปนี้

  • ผู้ที่ไม่สะดวกเข้าพบสูตินรีแพทย์
  • ผู้ที่ไม่สามารถจัดหาหรือเข้าถึงวิธีคุมกำเนิดทั่วไป
  • ผู้ที่มีความเชื่อด้านศาสนาที่ทำให้ไม่สามารถใช้อุปกรณ์คุมกำเนิดได้
  • ผู้ที่ไม่ประสงค์จะใช้การคุมกำเนิดใด ๆ

แต่การนับระยะปลอดภัย ไม่ใช่วิธีป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ แม้จะป้องกันการตั้งครรภ์ได้จริง แต่ก็ไม่เหมาะสมกับผู้ที่มีเพศสัมพันธ์กับคู่นอนหลายๆ คน

ที่มาของข้อมูล

Maegan Boutot, Natural birth control and Fertility Awareness Methods (https://helloclue.com/articles/sex/natural-birth-control-fertility-awareness-methods), 14 ธันวาคม 2017


12 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Natural family planning (fertility awareness). NHS (National Health Service). (https://www.nhs.uk/conditions/contraception/natural-family-planning/)
Natural Birth Control Uses, Effectiveness, and Disadvantages. MedicineNet. (https://www.medicinenet.com/natural_methods_of_birth_control/article.htm)
Rhythm method for natural family planning. Mayo Clinic. (https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/rhythm-method/about/pac-20390918)

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
อะไรคือสัญญาณการฉีกขาดในภาวะตั้งครรภ์นอกมดลูก?
อะไรคือสัญญาณการฉีกขาดในภาวะตั้งครรภ์นอกมดลูก?

เรียนรู้สัญญาณการตั้งครรภ์นอกมดลูกก่อนที่มันจะฉีกขาด

อ่านเพิ่ม
ทำความเข้าใจกับภาวะตั้งครรภ์ที่ไข่ที่ปฏิสนธิไม่ฝังตัว (Chemical Pregnancy) ใช่หรือไม่ใช่?
ทำความเข้าใจกับภาวะตั้งครรภ์ที่ไข่ที่ปฏิสนธิไม่ฝังตัว (Chemical Pregnancy) ใช่หรือไม่ใช่?

การตั้งครรภ์ที่เร็วเกินไปที่จะยืนยันด้วยวิธีการทางชีวเคมี

อ่านเพิ่ม