วริษา ศรีเปลี่ยนจันทร์
เขียนโดย
วริษา ศรีเปลี่ยนจันทร์
นพ.พิสุทธิ์ พงษ์ชัยกุล
ตรวจสอบความถูกต้องโดย
นพ.พิสุทธิ์ พงษ์ชัยกุล

วิธีใช้ยาดมอย่างเหมาะสม ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น

รวมข้อควรระวังในการใช้ยาดม การใช้ยาดมอย่างถูกวิธี
เผยแพร่ครั้งแรก 18 ก.ย. 2020 อัปเดตล่าสุด 17 พ.ย. 2020 ตรวจสอบความถูกต้อง 30 ต.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 4 นาที
วิธีใช้ยาดมอย่างเหมาะสม ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น

เรื่องควรรู้

ขยาย

ปิด

  • ยาดมเป็นผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากการผสมสมุนไพร แอลกอฮอล์ สารแอมโมเนียมคาร์บอเนต และอาจมีสารอื่นๆ ผสมร่วมด้วย โดยมีจุดมุ่งหมายหลักๆ คือ เพื่อบรรเทาอาการวิงเวียนศีรษะ แก้อาการเมารถ เมาเรือ เมาเครื่องบิน 
  • ยาดมได้รับความนิยมในกลุ่มนักกีฬาที่ต้องใช้สมาธิกับเรี่ยวแรงมหาศาลและยังต้องจดจ่ออยู่กับการแข่งขันตลอด ถึงแม้จะใกล้หมดแรงก็ตาม เช่น นักฟุตบอล นักยกน้ำหนัก นักมวย
  • ห้ามใช้ยาดมในผู้ที่ประสบอุบัติเหตุบริเวณศีรษะ เพราะผู้ประสบอุบัติเหตุอาจมีปฏิกิริยาตอบกลับต่อสิ่งที่เข้ามาในโพรงจมูกโดยการขยับ หรือหันศีรษะ และคอหนีจนทำให้อาการบาดเจ็บทรุดลงหนักกว่าเดิมได้
  • ยาดมไม่ได้เป็นตัวช่วยทำให้อาการเจ็บป่วยหายได้ในระยะยาวและทำให้เสพติดได้จากสารระเหยภายในยาดม รวมถึงทำให้เนื้อเยื่อโพรงจมูกอักเสบได้ จึงไม่ควรใช้ยาดมบ่อยๆ เพื่อป้องกันผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น
  • เปรียบเทียบราคาและแพ็กเกจตรวจปอด

ยาดมเป็นหนึ่งในสิ่งของที่หลายคนมีพกติดกระเป๋าเอาไว้ เราทุกคนมักรู้จักสรรพคุณของยาดมเพียงแค่แก้อาการวิงเวียนศีรษะ เป็นตัวช่วยชั้นดีเมื่อเกิดอาการเมารถ หรือเมาเรือ หรือเมื่อได้รับกลิ่นไม่พึงประสงค์

แต่ความจริงแล้วยาดมมีสรรพคุณอะไรบ้าง ทำไมยาดมจึงได้รับความนิยม แล้วมีข้อควรระวังอะไรในการใช้ยาดมบ้าง ข้อมูลในส่วนนี้เป็นเรื่องที่คนใช้ยาดมทุกคนควรรู้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
โปรแกรมตรวจสุขภาพวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 437 บาท ลดสูงสุด 24479 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 2

ความหมายของยาดม

ยาดม (Smelling salts) คือ ผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากการผสมของสมุนไพร แอลกอฮอล์ สารแอมโมเนียมคาร์บอเนต (ammonium carbonate) เพื่อให้เกิดกลิ่นสำหรับสูดดมเพื่อบรรเทาอาการเจ็บป่วยบางอย่าง

ส่วนประกอบหลักๆ ของยาดมมีอยู่ 3 อย่าง ได้แก่ การบูร (Camphor) สารเมนทอล (Menthol) และพิมเสน (Borneol camphor)

นอกจากนี้ก็อาจมีสมุนไพรบางชนิดใส่ลงไปในยาดมเพื่อใช้บรรเทาอาการเจ็บป่วยอื่นๆ เพิ่มเติม เช่น ขับลม ขับเหงื่อ แก้ท้องอืด หรือทำให้มีกลิ่นหอมยิ่งขึ้น เช่น พริกไทยดำ กระวาน กานพลู รวมทั้งมีน้ำมันระเหยที่ช่วยในการทำละลายสารอื่นๆ เช่น น้ำมันงา น้ำมันแร่

สรรพคุณของยาดม

ยาดมมีสรรพคุณดีสำหรับผู้ที่มีอาการวิงเวียนศีรษะ ปวดศีรษะ หายใจไม่สะดวก มีอาการคล้ายจะหน้ามืด ความดันโลหิตต่ำ คลื่นไส้ มีอาการเมารถ เมาเรือ หรือเมาเครื่องบิน

ยาดมจะออกฤทธิ์ผ่านการสูดดมสารจากแท่งยาดม สารเหล่านี้จะเข้าไปช่วยให้ทางเดินหายใจซึ่งนำส่งแก๊สออกซิเจนสู่สมองโล่งยิ่งขึ้น ทำให้ผู้สูดดมหายใจสะดวกและเร็วขึ้น รู้สึกผ่อนคลาย เย็นจมูก อาการวิงเวียนศีรษะบรรเทาลง 

นอกจากนี้ยาดมยังทำให้รู้สึกตื่นตัวมากขึ้นในผู้ที่ใกล้จะหมดสติ หรือหมดแรงจนไม่สามารถจดจ่ออยู่กับสิ่งตรงหน้าได้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
โปรแกรมตรวจสุขภาพวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 437 บาท ลดสูงสุด 24479 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 2

ด้วยประโยชน์ของยาดมท่มีมากมาย ยาดมจึงไม่ได้เป็นที่นิยมในหมู่คนทั่วไปเท่านั้น แต่ยังเป็นที่นิยมในกลุ่มนักกีฬาที่ต้องใช้พละกำลังในการแข่งขันมากจนเสี่ยงหมดแรง หรืออ่อนเพลียจนไม่สามารถมีสมาธิกับการแข่งขันได้ตลอดอีกด้วย เช่น นักมวย นักวิ่งมาราธอน นักฟุตบอล นักยกน้ำหนัก

เนื่องจากว่ายาดมมีส่วนช่วยให้ระบบทางเดินหายใจของนักกีฬาฟื้นตัวได้ไว ทำให้รู้สึกตื่นตัว และจดจ่ออยู่กับการแข่งขันได้ต่อไปอย่างไรก็ตาม ยาดมไม่ได้มีส่วนช่วยให้พละกำลังของผู้ใช้เพิ่มมากขึ้น หรือช่วยให้การเคลื่อนไหวว่องไวขึ้นแต่อย่างใด

อย่างไรก็ตาม หากมีอาการหน้ามืด วิงเวียน ปวดศีรษะบ่อยๆ คลื่นไส้ จนรบกวนคุณภาพชีวิต เช่น ไปทำงานไม่ได้ รับประทานอาหารไม่ได้ แนะนำว่า ควรไปพบแพทย์เพื่อรับการตรวจสุขภาพอย่างละเอียดจะดีที่สุด   

หากตรวจพบความผิดปกติอื่นใด เช่น ความดันโลหิตผิดปกติ หินปูนในหูเคลื่อน น้ำในหูไม่เท่ากัน จะได้รักษาได้ถูกวิธีและทันเวลา  

ข้อควรระวังในการใช้ยาดม

หลายคนอาจเข้าใจว่า ยาดมเป็นผลิตภัณฑ์ที่ไม่มีผลข้างเคียง หรือเป็นอันตรายต่อร่างกาย แต่ความจริงยาดมก็มีข้อควรระวังในการใช้บางประการ มิฉะนั้นการออกฤทธิ์ของยาดมก็อาจส่งผลต่อสุขภาพได้

  • อย่าใช้ยาดมในผู้ที่ประสบอุบัติเหตุบริเวณศีรษะ เพราะสารแอมโมเนียในยาดมมีส่วนทำให้ร่างกายผู้ประสบอุบัติเหตุเกิดปฏิกิริยาตอบกลับต่อกลิ่นแปลกปลอมที่เข้ามาในโพรงจมูก จึงทำให้ผู้ประสบอุบัติเหตุอาจรีบหันศีรษะ เงยศีรษะ หรือหันคอหนีกลิ่นของยาดม ทำให้อาการบาดเจ็บทรุดลงกว่าเดิม

    นอกจากนี้ยาดมยังมีส่วนทำให้จังหวะการหายใจของผู้ประสบอุบัติเหตุเปลี่ยนไปได้ ซึ่งจะทำให้ยากต่อในการวินิจฉัยอาการบาดเจ็บ

  • ยาดมไม่ได้เป็นตัวช่วยให้อาการดีขึ้นในระยะยาวได้ หลายคนเมื่อมีอาการวิงเวียนศีรษะ อ่อนเพลีย หมดแรง ก็มักจะใช้ยาดมในการบรรเทาอาการดังกล่าว แต่ก็ช่วยได้เพียงในระยะสั้นๆ เท่านั้น

    มีผู้ที่เกิดอาการเจ็บป่วยดังกล่าว หรือนักกีฬาหลายคนฝืนออกแรง หรือทำกิจกรรมต่างๆ ต่อไปเมื่ออาการตนเองดีขึ้นในระยะสั้นๆ จากการดมยาดม และทำให้ร่างกายได้รับบาดเจ็บ หรืออาการเจ็บป่วยทรุดลงกว่าเดิม

    หลังจากอาการดีขึ้นจากการดมยาดมแล้ว ควรไปพักผ่อนเพื่อให้ร่างกายฟื้นฟูกลับมาเป็นปกติ หรือไปพบแพทย์เพื่อขอให้รักษาอาการต่อไปจะปลอดภัยที่สุด
  • หลีกเลี่ยงการใช้ยาดมชั่วคราว หากกำลังเป็นโรคเกี่ยวกับโพรงจมูก เพราะยาดมจะทำให้ผู้ป่วยเกิดความระคายเคืองโพรงจมูก และหายใจไม่สะดวกกว่าเดิม เช่น โรคโพรงจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ โรคติดเชื้อในโพรงจมูก โรคไซนัสอักเสบ โรคหอบหืด
  • ควรเว้นระยะระหว่างหลอดยาดมกับรูจมูกไว้ประมาณ 10-15 เซนติเมตร คุณไม่ควรใส่หลอดยาดมค้างไว้ในจมูกขณะสูดดม เพราะสามารถสร้างความระคายเคืองต่อทางเดินหายใจได้ อีกทั้งความเข้มข้นของสารในยาดมบางยี่ห้อยังสามารถทำให้ผิวหนังเกิดอาการไหม้ได้
  • อย่าใช้ยาดมบ่อยๆ เพราะสารระเหยในยาดมนั้นมีส่วนทำให้เกิดอาการโพรงจมูกอักเสบได้และยังทำให้ตับอักเสบได้ด้วย เพราะสารในยาดมเมื่อดูดซึมเข้าไปในร่างกาย ก็จะถูกกำจัดออกโดยอวัยวะตับ เมื่อตับต้องทำงานหนัก ก็มีโอกาสที่จะเกิดความผิดปกติตามมาได้

    นอกจากนี้สารเมนทอลและการบูรในยาดมยังจัดเป็นสารระเหยที่ทำให้เกิดอาการเสพติดยาดมได้ ผ่านการออกฤทธิ์ต่อระบบประสาท ทำให้หลายคนต้องคว้ายาดมมาสูดดมตลอดทั้งวันโดยไม่จำเป็น 
  • อย่าใช้ยาดมร่วมกัน เพราะในโพรงจมูกของแต่ละคนย่อมมีเชื้อโรค หรือเชื้อแบคทีเรียติดอยู่ การใช้ยาดมร่วมกันจะมีความเสี่ยงทำให้เกิดการติดเชื้อได้ ทางที่ดีควรซื้อเป็นของส่วนตัวจะดีที่สุด

ส่วนมากรูปแบบของยาดมจะเป็นยาน้ำสำหรับสูดดม หรือสามารถแตะแล้วป้ายใกล้ๆ กับรูจมูกได้ ยาดมอีกรูปแบบ ก็คือ ยาขี้ผึ้ง 

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
โปรแกรมตรวจสุขภาพวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 437 บาท ลดสูงสุด 24479 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

Ads h 2

ทั้งนี้ยาดมทั้ง 2 รูปแบบมีวิธีใช้ที่เหมาะสมเหมือนกัน คือ ควรใช้ยาป้ายกับสำลี หรือผ้าเช็ดหน้า แล้วทาที่หน้าอก หรือใกล้กับรูจมูกเพื่อสูดดม แต่ต้องอยู่ในปริมาณเพียงเล็กน้อยเท่านั้น

ปัจจุบันมียาดมหลายรูปแบบ หลายสูตร หลายส่วนผสม ซึ่งหากไม่แน่ใจว่า ยาดมยี่ห้อ หรือสูตรดังกล่าวเหมาะสมกับตนเอง หรือเป็นอันตรายหรือไม่ ให้ปรึกษาแพทย์จะดีที่สุด 

ถึงแม้ยาดมจะเป็นผลิตภัณฑ์ขนาดเล็ก แต่หากใช้ไปในระยะยาวก็ทำให้เกิดความผิดปกติในร่างกายได้

ยาดมเป็นอุปกรณ์ช่วยบรรเทาอาการที่ทุกคนสามารถพกพาได้ แต่ขณะเดียวกัน ทุกคนก็ต้องรู้ขอบเขตการใช้ผลิตภัณฑ์ชนิดนี้อย่างพอดีเพื่อไม่ให้การบรรเทาอาการเปลี่ยนมาเป็นการทำลายสุขภาพ และยังช่วยให้คุณได้รับประโยชน์จากการใช้ยาดมอย่างสูงสุดด้วย

เปรียบเทียบราคาและแพ็กเกจตรวจปอด จากคลินิกและโรงพยาบาลใกล้คุณ และไม่พลาดทุกอัปเดตเรื่องสุขภาพและโปรโมชั่นเมื่อกดดาวน์โหลดแอป iOS และ Android


7 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
Michael W. Richardson, A Brief History of Smelling Salts (https://www.brainfacts.org/brain-anatomy-and-function/body-systems/2019/a-brief-history-of-smelling-salts-082619), 15 September 2020.
McCrory P. Smelling salts. Br J Sports Med. 2006 Aug;40(8):659-60. doi: 10.1136/bjsm.2006.029710. PMID: 16864561; PMCID: PMC2579444.
Alan Carter, Are Smelling Salts Bad for You? (https://www.healthline.com/health/are-smelling-salts-bad-for-you), 15 September 2020.

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
ประโยชน์ของการหยุดสูบบุหรี่ที่มีต่อร่างกาย ลดความเสี่ยงอะไรบ้าง ตั้งแต่ 20 นาที จนถึง 15 ปี
ประโยชน์ของการหยุดสูบบุหรี่ที่มีต่อร่างกาย ลดความเสี่ยงอะไรบ้าง ตั้งแต่ 20 นาที จนถึง 15 ปี

ร้อยพันประโยชน์ของการหยุดสูบบุหรี่ อ่านสักนิด คุณภาพชีวิตดีขึ้นแน่นอน

อ่านเพิ่ม
10 วิธีหยุดอาการกรดไหลย้อนด้วยตนเอง
10 วิธีหยุดอาการกรดไหลย้อนด้วยตนเอง

หยุดอาการแสบร้อนยอดอก หยุดกรดไหลย้อน คุณทำได้ด้วยตนเองตามคำแนะนำนี้

อ่านเพิ่ม
มาตรฐาน การอบประคบสมุนไพร : การอบสมุนไพร
มาตรฐาน การอบประคบสมุนไพร : การอบสมุนไพร

ภูมิปัญญาไทยที่ทรงคุณค่า บรรเทาอาการเจ็บป่วย รักษาโรค และบำรุงสุขภาพได้ หากใช้อย่างถูกวิธี

อ่านเพิ่ม