แมงกะพรุน มีประโยชน์ต่อสุขภาพหรือไม่?

แมงกะพรุนแปรรูปจัดเป็นอาหารสุขภาพที่มีโปรตีนสูง มีแคลอรี ไขมัน และคอเลสเตอรอลต่ำ
เผยแพร่ครั้งแรก 8 พ.ค. 2020 อัปเดตล่าสุด 17 พ.ย. 2020 เวลาอ่านประมาณ 4 นาที
แมงกะพรุน มีประโยชน์ต่อสุขภาพหรือไม่?

เรื่องควรรู้

ขยาย

ปิด

  • แมงกะพรุน (Jellyfish) เป็นแพลงก์ตอนสัตว์ขนาดใหญ่ในกลุ่มไฟลัมไนดาเรีย (Cnidaria) หรือกลุ่มสัตว์ที่มีรูปร่างทรงกระบอก มีโพรงในลำตัว และมีเข็มพิษ สามารถนำมาแปรรูปเพื่อรับประทานได้
  • ในไทยพบแมงกะพรุนที่รับประทานได้ 3 สายพันธุ์ คือ แมงกะพรุนลอดช่อง แมงกะพรุนหนัง และแมงกะพรุนหอม
  • ชาวประมงนิยมนำแมงกะพรุนมาแปรรูปด้วยการดองเค็มเพื่อกำจัดเมือกที่เป็นพิษออก แล้วนำไปตากแห้ง เรียกเมนูนี้ว่า แมงกะพรุนแห้งหรือแมงกะพรุนดองเค็ม
  • แมงกะพรุนแห้ง 100 กรัม ให้พลังงาน 36 กิโลแคลอรี โปรตีน 5.5 กรัม ไขมัน 1.4 กรัม นอกจากนี้ยังอุดมไปด้วยวิตามินและแร่ธาตุสำคัญ
  • แมงกะพรุน เมื่อนำมาประกอบอาหารก็จัดเป็นอาหารที่มีประโยชน์ รสชาติอร่อย แต่หากเป็นแมงกะพรุนที่อาศัยอยู่ในทะเลก็ถือเป็นสัตว์พิษที่อันตราย และไม่ควรสัมผัสกับผิวหนังโดยตรง (ดูแพ็กเกจตรวจสุขภาพได้ที่นี่)

หลายคนรู้จักแมงกะพรุนในฐานะสัตว์ทะเลมีพิษ แต่ความจริงแล้วแมงกะพรุนมีหลายสายพันธุ์ บางสายพันธุ์มนุษย์สามารถรับประทานได้โดยไม่มีอันตราย

แมงกะพรุนรูปแบบที่พบเจอได้บ่อยคือ แมงกะพรุนแห้ง ถือเป็นหนึ่งในวัตถุดิบที่คนนิยมนำมาประกอบอาหาร เช่น ก๋วยเตี๋ยวเย็นตาโฟ หรือยำแมงกะพรุน แมงกะพรุนมีโปรตีนสูง แต่มีแคลอรี ไขมัน และคอเลสเตอรอลต่ำ จึงเหมาะสำหรับผู้ที่กำลังดูแลสุขภาพมาก

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ทำเลสิกวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 0 บาท ลดสูงสุด 25650 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

ทำความรู้จักกับแมงกะพรุนในประเทศไทย

แมงกะพรุน (Jellyfish) เป็นแพลงก์ตอนสัตว์ขนาดใหญ่ในกลุ่มไฟลัมไนดาเรีย (Cnidaria) หรือกลุ่มสัตว์ที่มีรูปร่างทรงกระบอก มีโพรงในลำตัว และมีเข็มพิษ สัตว์กลุ่มนี้นอกจากแมงกะพรุนแล้วก็ยังมีดอกไม้ทะเล และไฮดรา (Hydra) ด้วย

แมงกะพรุน ประกอบด้วยส่วนลำตัวที่มีรูปร่างโปร่งใสคล้ายร่ม และส่วนของหนวด ปาก ขา อยู่รวมกันด้านล่างลำตัว

แมงกะพรุนทุกสายพันธุ์มีพิษหมด แต่จะมีพิษมากหรือน้อยให้สังเกตที่สีของแมงกะพรุน

หากแมงกะพรุนมีสีแดงหรือชมพูเข้มแสดงว่ามีพิษมาก แต่หากมีสีอ่อนค่อนไปทางโปร่งใสแสดงว่ามีพิษน้อย สามารถนำมาแปรรูปเพื่อรับประทานได้ แต่ไม่สามารถรับประทานสดๆ ได้ ไม่ว่าจะเป็นแมงกะพรุนชนิดใดก็ตาม

แมงกะพรุนที่สามารถรับประทานได้มี 17 สายพันธ์ ซึ่งในไทยพบแมงกะพรุนที่รับประทานได้ 3 สายพันธุ์ คือ

  • แมงกะพรุนลอดช่อง (Lobonema smithii)
  • แมงกะพรุนหนัง (Rhopilema hispidum)
  • แมงกะพรุนหอม (Mastigias sp.)

สายพันธุ์แมงกะพรุนที่พบมากในทะเลอ่าวไทยและอันดามันคือ แมงกะพรุนลอดช่องและแมงกะพรุนหนัง คนนิยมนำมาแปรรูปเพื่อรับประทาน จัดจำหน่ายในประเทศ และส่งออกต่างประเทศ

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ทำเลสิกวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 0 บาท ลดสูงสุด 25650 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

ขั้นตอนการแปรรูปแมงกะพรุนเพื่อนำมารับประทาน?

ชาวประมงนิยมนำแมงกะพรุนมาแปรรูปด้วยการดองเค็มเพื่อกำจัดเมือกออก แล้วนำไปตากแห้ง สามารถเรียกเมนูอาหารนี้ว่า แมงกะพรุนแห้งหรือแมงกะพรุนดองเค็มก็ได้ ขั้นตอนการทำมีดังนี้

  1. นำแมงกะพรุนที่จับมาจากทะเลไปแช่สารส้มและเบกกิ้งโซดา 1 คืน เพื่อกำจัดสิ่งสกปรกและเมือกออก ซึ่งเมือกของแมงกะพรุนนั้นมีพิษ ไม่สามารถรับประทานได้
  2. หลังจากแช่ทิ้งไว้ 1 คืน แมงกะพรุนจะมีสีขาวใสมากขึ้น ให้นำมาตัดหัวและหางออกจากกัน (ส่วนหัวนิยมส่งออกต่างประเทศ ส่วนหางนิยมบริโภคภายในประเทศ) แล้วนำไปแช่สารส้ม เบกกิ้งโซดา และเกลือสมุทรอีกครั้ง เกลือสมุทรจะทำให้เนื้อแมงกะพรุนยุบลง แข็งตัว และแห้งขึ้น
  3. หลังจากแช่ทิ้งไว้ 1 คืน ให้นำแมงกะพรุนไปตากแห้งอีกครั้ง จะได้แมงกะพรุนแห้ง มีสีน้ำตาลอ่อนๆ เนื้อกรอบ และมีขนาดเล็กลงเหลือประมาณ 1 ใน 10 จากขนาดเดิม

หากคุณซื้อแมงกะพรุนแห้งมาประกอบอาหาร จะต้องนำมาล้างน้ำ 5-6 รอบก่อน และแช่น้ำทิ้งไว้อย่างน้อย 30 นาที เพื่อล้างความเค็มออกก่อน ไม่อย่างนั้นอาหารที่ทำจากแมงกะพรุนจะมีรสชาติเค็มมาก ไม่สามารถรับประทานได้

คุณค่าทางโภชนาการของแมงกะพรุนแห้ง หรือแมงกะพรุนดองเค็ม

แมงกะพรุนมีองค์ประกอบสำคัญ 2 อย่าง คือ น้ำและโปรตีน เมื่อนำมาตากแห้งแล้วก็ยังคงมีโปรตีนสูงอยู่ ทำให้แมงกะพรุนเป็นหนึ่งในแหล่งโปรตีนย่อยง่ายที่น่าสนใจไม่แพ้นม ไข่ ไก่ หรือปลาเลย

แมงกะพรุนแห้ง 100 กรัม ให้พลังงาน 36 กิโลแคลอรี ประกอบไปด้วยสารอาหารต่อไปนี้

  • โปรตีน 5.5 กรัม
  • ไขมัน 1.4 กรัม

นอกจากนี้แมงกะพรุนยังอุดมไปด้วยวิตามินและแร่ธาตุสำคัญ เช่น แคลเซียม เหล็ก แมกนิเซียม โพแทสเซียม วิตามินเอ ไรโบเฟลวิน และไนอาซิน

แนะนำเมนูจากแมงกะพรุนแห้ง

ส่วนใหญ่เรามักพบแมงกะพรุนแห้งในก๋วยเตี๋ยวเย็นตาโฟ หรือชาบูหม้อไฟ นอกจากนั้นแมงกะพรุนแห้งยังสามารถนำมาทำอาหารอื่นๆ ได้อีกด้วย

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
ทำเลสิกวันนี้ ที่คลินิกหรือรพ. ใกล้บ้านคุณ เริ่มต้นที่ 0 บาท ลดสูงสุด 25650 บาท

จองผ่าน HD ประหยัดกว่า / จ่ายทีหลังได้ / ผ่อน 0% ได้ / พร้อมแอดมินคอยตอบทุกคำถาม!

หนึ่งในเมนูยอดนิยมจากแมงกะพรุนที่แนะนำคือ ยำแมงกะพรุน มีวัตถุดิบและวิธีการทำดังนี้

วัตถุดิบในการทำยำแมงกะพรุน ได้แก่

  • แมงกะพรุน 1 ถ้วย (ไม่ต้องลวก เพราะจะทำให้แมงกะพรุนเหนียว ไม่กรอบ แค่ล้างเค็มออกอย่างเดียว)
  • หมูสับรวนสุก 1 ถ้วย
  • แฮม ไส้กรอก 1/2 ถ้วย
  • น้ำซุป 1/2 ถ้วย
  • น้ำปลา 1 ช้อนโต๊ะ
  • น้ำมะนาวสด 2 ช้อนโต๊ะ
  • น้ำตาลทราย 1 ช้อนชา
  • มะเขือเทศ 1/2 ถ้วย
  • พริกสดตำหยาบๆ 2 ช้อนโต๊ะ
  • หอมหัวใหญ่ซอย 1/2 ถ้วย
  • ต้นหอมและใบขึ้นฉ่าย 1/2 ถ้วย

ขั้นตอนในการทำยำแมงกะพรุน มีดังนี้

  1. นำเครื่องปรุงรสและน้ำซุปผสมเข้าด้วยกัน
  2. ใส่หมูรวน แฮม ไส้กรอก มะเขือเทศ หอมหัวใหญ่ แมงกะพรุน ต้นหอม ใบขึ้นฉ่าย คลุกเคล้าให้เข้ากัน เป็นอันเสร็จ

แมงกะพรุนสามารถนำมาสกัดคอลลาเจนได้

แมงกะพรุน มีโปรตีนเป็นส่วนประกอบ 70% ซึ่งส่วนมากเป็นคอลลาเจน สามารถนำมาสกัดคอลลาเจนที่มีคุณภาพไม่แพ้คอลลาเจนที่สกัดจากปลาน้ำทะเลลึก อีกทั้งยังมีราคาไม่แพง

แมงกะพรุนที่นำมาสกัดคอลลาเจนก็คือ แมงกะพรุนลอดช่องดองเกลือที่นิยมรับประทานกัน

คอลลาเจนที่สกัดได้จากแมงกะพรุน คือ คอลลาเจนชนิดที่ 1 (Collagen type I) ซึ่งเป็นคอลลาเจนชนิดที่พบในผิวหนัง เหมาะสำหรับนำมาประยุกต์ใช้ในด้านของการแพทย์ ส่วนผสมของอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์สุขภาพและอาหารเสริม

การปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อถูกพิษจากแมงกะพรุน

แม้ว่าแมงกะพรุนจะสามารถรับประทานได้ แต่ก็เป็นสัตว์ทะเลที่มีพิษ และการถูกพิษจากแมงกะพรุนเมื่อไปเล่นทะเลก็เป็นเรื่องที่พบได้บ่อย

วิธีปฐมพยาบาลเบื้องต้นเมื่อสัมผัสแมงกะพรุน มีดังนี้

  1. ให้ผู้สัมผัสแมงกะพรุนอยู่นิ่งๆ เพื่อลดการแพร่กระจายของพิษแมงกะพรุน ในระหว่างนั้นให้ขอความช่วยเหลือจากเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยชายหาดหรือคนในพื้นที่ โดยปกติแล้วบริเวณชายหาดจะมีหน่วยพยาบาลประจำอยู่
  2. ห้ามขัดถูหรือล้างบริเวณที่ถูกพิษแมงกะพรุนด้วยน้ำจืด เพราะจะทำให้พิษรุนแรงขึ้น ให้ล้างด้วยน้ำส้มสายชู อย่างน้อย 30 วินาที หากไม่มี ให้ใช้น้ำทะเลล้าง จะช่วยบรรเทาความรุนแรงลงได้
  3. หากผู้ป่วยหมดสติ ไม่หายใจ ให้ช่วยหายใจก่อน และล้างบริเวณถูกพิษด้วยน้ำส้มสายชู หลังจากนั้นให้รีบพาไปยังโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นอาการแพ้รุนแรงที่อันตรายถึงชีวิต
  4. หากมียาอีพิเนฟริน (Epinephrine) ให้ฉีดให้ผู้ป่วยก่อนที่บริเวณหน้าท้อง (ไม่ฉีดรอบสะดือ) ต้นขาด้านหน้าหรือด้านข้าง จะช่วยลดความรุนแรงของการแพ้ได้ โดยหลังฉีดยาเรียบร้อยให้รับพาผู้ป่วยไปยังโรงพยาบาลทันที

แมงกะพรุน เมื่อนำมาประกอบอาหารก็จัดเป็นอาหารที่มีประโยชน์ รสชาติอร่อย แต่หากเป็นแมงกะพรุนที่อาศัยอยู่ในทะเลก็ถือเป็นสัตว์พิษที่อันตราย และไม่ควรสัมผัสกับผิวหนังโดยตรง

หากคุณกำลังจะไปเที่ยวทะเลแล้วพบว่า บริเวณนั้นมีป้ายเตือนนักท่องเที่ยวก็ไม่ควรลงเล่นน้ำทะเล ซึ่งโดยปกติแล้วแมงกะพรุนจะมีมากในช่วงสิงหาคมถึงตุลาคม และควรเตรียมน้ำส้มสายชูติดตัวไปด้วยเสมอ

ดูแพ็กเกจตรวจสุขภาพ เปรียบเทียบราคา โปรโมชันล่าสุดจากโรงพยาบาลและคลินิกชั้นนำได้ที่นี่ หรือไม่พลาดทุกการอัปเดตแพ็กเกจต่างๆ เมื่อกดเป็นเพื่อนทางไลน์ @hdcoth และกดดาวน์โหลดแอป iOS และ Android


6 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
อาจารย์ดลฤดี พิชัยรัตน์, แมงกะพรุน การใช้ประโยชน์ที่หลากหลาย (http://fishtech.rmutsv.ac.th/fishtech/sites/default/files/files/2557/Management-Planning/Vol3_NO2.pdf).
สถาบันวิจัยและพัฒนาแห่งมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์, คอลลาเจนแมงกะพรุน: เพิ่มมูลค่าของดีจากแมงกะพรุน (https://www3.rdi.ku.ac.th/?p=15743), 26 มกราคม 2015.
สถาบันวิจัยและพัฒนาทรัพยากรทางทะเล ชายฝั่งทะเล และป่าชายเลน กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง, แมงกะพรุน (http://fishtech.rmutsv.ac.th/fishtech/sites/default/files/files/2557/Management-Planning/Vol3_NO2.pdf).

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม