โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์
Sponsor Name
โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์

สูงอายุต้องระวัง! Stroke ภาวะฉุกเฉิน เกิดได้ ใกล้ตัว

ทำความรู้จักโรคหลอดเลือดสมอง หรือ Stroke รู้ทัน 3 สัญญาณเสี่ยงที่หากเกิดขึ้นต้องรีบพบแพทย์ทันที พร้อมคำแนะนำเพื่อหลีกให้ไกลจากโรค
เผยแพร่ครั้งแรก 14 ต.ค. 2020 อัปเดตล่าสุด 14 ต.ค. 2020 เวลาอ่านประมาณ 5 นาที
สูงอายุต้องระวัง! Stroke ภาวะฉุกเฉิน เกิดได้ ใกล้ตัว

เรื่องควรรู้

ขยาย

ปิด

  • Stroke หรือโรคหลอดสมอง มี 2 ประเภทหลัก ได้แก่ หลอดเลือดสมองตีบ กับ หลอดเลือดสมองแตก
  • อาการสำคัญของโรคนี้มีหลักจำง่ายๆ คือ "FAST" - Face, Arm, Speech, Time มักเกิดอย่างฉับพลัน
  • คนอายุ 55 ปีขึ้นไป น้ำหนักเกิน มีความดันโลหิตสูง เป็นเบาหวาน มีความเสี่ยงที่จะเป็น Stroke มากกว่าคนทั่วไป
  • Stroke ป้องกันได้ด้วยการปรับพฤติกรรมการกิน การออกกำลังกาย ฯลฯ
  • ดูแพ็กเกจตรวจคัดกรองความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง รพ. บำรุงราษฎร์ ที่นี่

Stroke หรือที่มักได้ยินกันบ่อยๆ ว่า เส้นเลือดในสมองตีบ หรือเส้นเลือดในสมองแตก เป็นโรคที่พบได้บ่อยในผู้สูงอายุ มักมีอาการเกิดอย่างฉับพลัน หากได้รับการรักษาไม่ทันจะนำไปสู่อาการอัมพฤกษ์ อัมพาต อย่างถาวร ไปจนถึงเสียชีวิตได้

จากรายงานข้อมูลย้อนหลัง 5 ปี ของกองยุทธศาสตร์และแผนงาน กระทรวงสาธารณสุข พบว่า จำนวนผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2556-2560 มีแนวโน้มสูงขึ้น ผู้เสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมองมีจำนวนถึงปีละประมาณ 30,000 ราย ถือเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตอันดับ 1 ในประเทศไทย

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
โปรแกรมตรวจคัดกรองความเสี่ยง Stroke รพ. บำรุงราษฎร์

วันนี้ถึง 30 พ.ย. 2563 เพียงใส่ Code "BSTM5000" ลดเลย 5,000 บาท

%e0%b8%ab%e0%b8%a5%e0%b8%ad%e0%b8%94%e0%b9%80%e0%b8%a5%e0%b8%b7%e0%b8%ad%e0%b8%94%e0%b8%aa%e0%b8%a1%e0%b8%ad%e0%b8%87  stroke %281%29 %281%29 %281%29

ดูเป็นภาวะที่น่ากลัวไม่น้อย แต่ความจริงแล้ว Stroke สามารถป้องกันได้ ด้วยวิธีปรับพฤติกรรมและหมั่นสังเกตภาวะสุขภาพของตนเอง อีกทั้งหากคุณอยู่ในกลุ่มเสี่ยง เช่น มีโรคประจำตัวที่สัมพันธ์กับการเกิด Stroke มีคนในครอบครัวมีประวัติเป็น Stroke ก็สามารถเข้ารับการตรวจคัดกรองร่วมด้วย เพื่อจะได้ห่างไกลจากโรคนี้ให้มากที่สุด

Stroke คืออะไร?

Stroke หรือ โรคหลอดเลือดสมอง คือ ภาวะที่เลือดในสมองเกิดการอุดตันหรือเกิดเหตุอย่างใดอย่างหนึ่งทำให้มีปริมาณลดน้อยลง ส่งผลให้เนื้อเยื่อสมองไม่ได้รับออกซิเจนและสารอาหารเพียงพอ ซึ่งหากไม่ได้รับการแก้ไขอย่างทันท่วงที จะทำให้เซลล์สมองตายในเวลาเพียงไม่กี่นาที

Stroke เป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการปฐมพยาบาลที่ถูกต้องอย่างเร่งด่วน เพื่อลดความเสียหายที่จะเกิดต่อเซลล์สมองให้น้อยที่สุด

“FAST” สัญญาณสำคัญของ Stroke

มีการใช้อักษรย่อ FAST เพื่อสรุป 3 สัญญาณหลักที่บ่งบอกถึงโรคหลอดเลือดสมอง และ 1 ข้อที่ต้องรีบปฏิบัติทันที ดังนี้

F - Face

มีอาการอ่อนแรงบริเวณใบหน้า โดยมักเป็นที่ใบหน้าข้างในข้างหนึ่ง สังเกตได้จากปากเบี้ยว หลับตาไม่สนิท หากยิ้มจะเห็นว่ามุมปากข้างหนึ่งตก

A - Arm

มีอาการแขนหรือขาชา มักเกิดข้างเดียว เมื่อพยายามยกแขนสองข้างขึ้นเหนือศีรษะพร้อมกัน จะพบว่ายกแขนข้างหนึ่งไม่ขึ้น

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
โปรแกรมตรวจคัดกรองความเสี่ยง Stroke รพ. บำรุงราษฎร์

วันนี้ถึง 30 พ.ย. 2563 เพียงใส่ Code "BSTM5000" ลดเลย 5,000 บาท

%e0%b8%ab%e0%b8%a5%e0%b8%ad%e0%b8%94%e0%b9%80%e0%b8%a5%e0%b8%b7%e0%b8%ad%e0%b8%94%e0%b8%aa%e0%b8%a1%e0%b8%ad%e0%b8%87  stroke %281%29 %281%29 %281%29

S - Speech

มีปัญหาในการพูด เช่น ออกเสียงไม่ชัด พูดไม่ออก เมื่อมีผู้ขอให้ทวนประโยคง่ายๆ ให้ฟัง จะไม่สามารถพูดตามได้

T - Time

หากพบว่ามีอาการข้างต้น แม้ว่าจะเพียงข้อใดข้อหนึ่ง “เวลา” จะเป็นสิ่งสำคัญที่สุด ให้คุณรีบไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที หากไม่สามารถไปได้ให้ติดต่อศูนย์ช่วยเหลือฉุกเฉิน โทร. 1669

อย่างไรก็ตาม นอกเหนือจากสัญญาณหลัก 3 ข้อข้างต้น ยังมีอาการอื่นๆ บ่งชี้ว่าคุณอาจมีภาวะหลอดเลือดสมองด้วย ได้แก่

  • มีปัญหาในการทำความเข้าใจ มีความสับสนหรือทำความเข้าใจภาษาพูดได้ลำบาก
  • มองไม่เห็นหรือเห็นภาพซ้อน อาจเกิดขึ้นที่ตาข้างใดข้างหนึ่ง หรือทั้งสองข้างพร้อมกัน
  • ปวดศีรษะ มักเป็นลักษณะปวดศีรษะรุนแรงฉับพลัน และอาจมาพร้อมอาการอาเจียน เวียนศีรษะ บ้านหมุน หมดสติ
  • มีปัญหาในการเดิน อาจมีอาการเดินสะดุด เดินเซ หรือทรงตัวไม่ได้ อาจเกิดร่วมกับอาการเวียนศีรษะกะทันหัน หรือการทำงานของร่างกายไม่ประสานกัน
  • ความรู้สึกเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เช่น ซึมลง เรียกไม่รู้ตัว

อาการที่เกิดจากโรคหลอดเลือดสมองมักเกิดอย่างฉับพลัน หากคุณหรือคนใกล้ชิดมีอาการใดอาการหนึ่งเหล่านี้ ต้องรีบไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที ซึ่งจากสถิติพบว่า คนไข้ที่เป็นหลอดเลือดสมองชนิดตีบซึ่งได้รับยาสลายลิ่มเลือดภายใน 90 นาทีแรกหลังจากเกิดอาการ จะมีโอกาสเป็นปกติถึง 3 เท่าเมื่อเทียบกับกลุ่มที่ไม่ได้รับยา และหากได้รับยาภายใน 3 ชั่วโมงถึง 4 ชั่วโมงครึ่ง โอกาสหายจะลดลงเหลือ 1.2-1.3 เท่า

ดังนั้นข้อสำคัญคือหากเกิดอาการขึ้นแล้วต้องรีบไปพบแพทย์อย่างเร็วที่สุด ไม่ต้องรอดูว่าจะดีขึ้นหรือไม่ เพราะยิ่งปล่อยให้เวลาผ่านไปนานเท่าไร ความเสียหายที่มีต่อสมองจะยิ่งรุนแรงมากขึ้นเท่านั้น ซึ่งเป็นสาเหตุให้พิการหรือเสียชีวิตได้

ประเภทของ Stroke

โรคหลอดเลือดสมองหรือ Stroke แบ่งออกได้เป็น 3 ชนิด ได้แก่ หลอดเลือดสมองชนิดแตก และ หลอดเลือดสมองชนิดตีบ แต่ละชนิดต่างกันดังนี้

แพ็กเกจที่คุณอาจสนใจ
โปรแกรมตรวจคัดกรองความเสี่ยง Stroke รพ. บำรุงราษฎร์

วันนี้ถึง 30 พ.ย. 2563 เพียงใส่ Code "BSTM5000" ลดเลย 5,000 บาท

%e0%b8%ab%e0%b8%a5%e0%b8%ad%e0%b8%94%e0%b9%80%e0%b8%a5%e0%b8%b7%e0%b8%ad%e0%b8%94%e0%b8%aa%e0%b8%a1%e0%b8%ad%e0%b8%87  stroke %281%29 %281%29 %281%29

1. หลอดเลือดสมองชนิดแตก (Hemorrhagic stroke)

สาเหตุมักมาจากภาวะความดันโลหิตสูงและหลอดเลือดโป่งพอง ซึ่งส่งผลให้หลอดเลือดแดงในสมองเกิดการรั่วหรือแตก ซึ่งทำให้เกิดแรงดันที่เซลล์สมองมากกว่าปกติ นำไปสู่ความเสียหายที่เซลล์สมองบริเวณนั้น

2. หลอดเลือดสมองชนิดตีบ (Ischemic stroke)

คนไข้หลอดเลือดสมองประมาณ 80% เป็นหลอดเลือดสมองชนิดนี้ สาเหตุเกิดจากมีลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดแดงที่จะนำเลือดจากหัวใจมาสู่สมอง

นอกจากนี้ยังมีอีกภาวะหนึ่งที่แสดงอาการเหมือนเป็นหลอดเลือดสมองชนิดตีบ แต่ภายใน 24 ชั่วโมงจะหายเป็นปกติ คือ ภาวะสมองขาดเลือดชั่วขณะ (Transient Ischemic Attack: TIA) หรือบางครั้งเรียกกันว่า “Mini Stroke” สาเหตุเกิดจากเส้นเลือดในสมองถูกอุดตันเพียงชั่วเวลาสั้นๆ โดยมากแล้วไม่เกิน 5 นาที

หากเกิดภาวะ Mini Stroke แม้ต่อมาจะหายเหมือนเป็นปกติแล้ว ก็ยังต้องเข้ารับการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์อย่างละเอียด เพื่อหาสาเหตุและทำการรักษา เนื่องจากพบว่าผู้ที่เป็นแล้วปล่อยไว้ไม่ได้ทำอะไรเลย ต่อมาจะเกิด Stroke ซ้ำได้

สิ่งที่ทุกคนควรตระหนักคือ ไม่มีวิธีใดที่จะสังเกตได้ว่าอาการที่เกิดขึ้นมาจาก Stroke หรือ Mini Stroke ดังนั้นถ้าพบสัญญาณ FAST เมื่อใด ต้องรีบไปหรือให้คนใกล้ชิดนำส่งโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที

ปัจจัยเสี่ยงต่อ Stroke

ผู้ที่มีพฤติกรรมหรือภาวะทางสุขภาพต่อไปนี้เป็นเวลานาน มักมีความเสียงสูงที่จะเป็นโรคหลอดเลือดสมอง

  • อ้วน น้ำหนักเกิน
  • ไม่ค่อยเคลื่อนไหวร่างกาย ไม่ค่อยออกกำลังกาย
  • ดื่มสุรา สูบบุหรี่ หรือใช้สารเสพติด
  • ความดันโลหิตสูง
  • คอเลสเตอรอลสูง
  • เป็นโรคเบาหวาน
  • เป็นโรคลมหลับหรือมีภาวะนอนกรน
  • มีภาวะเครียด
  • มีโรคเกี่ยวกับระบบไหลเวียนโลหิต เช่น หัวใจล้มเหลว หัวใจเต้นผิดจังหวะ หัวใจพิการแต่กำเนิด
  • คนในครอบครัวมีประวัติเป็นโรคหลอดเลือดหัวใจ หัวใจวาย หรือภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราว

นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นๆ ที่เกี่ยวของกับการเป็นโรคหลอดเลือดสมอง เช่น

  • อายุ ผู้ที่ 55 ปีขึ้นไปมีแนวโน้มจะเป็นโรคหลอดเลือดสมองมากกว่าคนที่อายุน้อยกว่า เนื่องจากเมื่ออายุมากหลอดเลือดก็จะเสื่อม ผิวชั้นในของหลอดเลือดจะหนาและแข็งขึ้นเพราะมีไขมันและหินปูนมาเกาะ รูที่เลือดไหลผ่านจึงแคบลงเรื่อยๆ
  • เพศ ผู้ชายมีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคหลอดเลือดสมองมากกว่าผู้หญิง ส่วนในผู้หญิงนั้นมักจะพบภาวะหลอดเลือดสมองในกลุ่มที่อายุมากกว่าผู้ชาย แต่มีแนวโน้มที่จะเสียชีวิตด้วยโรคนี้มากกว่า
  • ฮอร์โมน ผู้ที่ใช้ยาคุมกำเนิดซึ่งมีส่วนประกอบของฮอร์โมนเอสโตรเจน มีความเสี่ยงที่จะเป็นโรคหลอดเลือดสมองมากขึ้น

จะป้องกันภาวะ Stroke ได้อย่างไร?

จากเรื่องปัจจัยเสียงต่อ Stroke จะเห็นว่า ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมองมีหลายอย่าง ตั้งแต่อายุ เพศ รวมไปถึงพฤติกรรมและภาวะสุขภาพส่วนบุคคล กลุ่มผู้สูงอายุผู้ที่อายุ 55 ปีขึ้นไปจัดว่าเป็นหนึ่งกลุ่มเสี่ยงสำคัญ แต่เนื่องจากภาวะ Stroke เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน ดังนั้นการดูแลเมื่อมีอาการแล้วจึงทำได้ยาก สิ่งที่จะช่วยได้มากกว่าคือการป้องกัน ด้วยวิธีละเลิกพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ ดูแลสุขภาพให้แข็งแรง คอยติดตามและควบคุมโรคประจำตัวให้อยู่ในเกณฑ์ดีเสมอ

โดยปฏิบัติตามคำแนะนำต่อไปนี้

  • ออกกำลังกายวันละประมาณ 30 นาที 5 วันต่อสัปดาห์
  • งดดื่มสุราและสูบบุหรี่
  • ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์
  • รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ เช่น ผัก ผลไม้ อาหารที่มีเส้นใยมาก
  • หลีกเลี่ยงอาหารคอเลสเตอรอลสูง เช่น ไข่แดง อาหารทะเล ไข่ปลาหมึก ไข่ปู ไข่กุ้ง หนังไก่ หนังเป็ด หนังปลาทอด แคบหมู เครื่องในสัตว์ทุกชนิด
  • ลดอาหารที่มีส่วนผสมของไขมันอิ่มตัว อาหารรสเค็ม รวมถึงเครื่องดื่มที่มีฤทธิ์กระตุ้นหัวใจ เช่น กาแฟ
  • เข้ารับการตรวจ Sleep Test หากพบภาวะผิดปกติจะได้ทำการรักษา
  • ทำกิจกรรมที่ช่วยผ่อนคลายอารมณ์และจิตใจ หากมีปัญหาความเครียดอาจพิจารณาปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเฉพาะ เช่น นักจิตวิทยา จิตแพทย์

บำรุงราษฎร์มอบความห่วงใย ด้วย Code ส่วนลด 5,000 บาท

อาการของ Stroke แม้มักเป็นขึ้นมาอย่างฉับพลัน แต่ความจริงแล้วเกิดจากพฤติกรรมหรือปัจจัยการเกิดโรคที่สะสมมาเป็นเวลานาน ดังนั้นจึงสามารถป้องกันได้ ซึ่งนอกจากการดูแลสุขภาพด้วยวิธีปรับพฤติกรรมด้วยตนเอง เช่น เลือกรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกาย ยังมีอีกทางหนึ่งที่จะช่วยให้ห่างไกลจาก Stroke คือ เข้ารับการตรวจคัดกรองความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง โดยเฉพาะในผู้ที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็น Stroke หรือมีโรคประจำตัวเกี่ยวข้องกับการเกิด Stroke เช่น โรคหัวใจ ความดับโลหิตสูง โรคไต เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง ยิ่งควรตรวจ

ที่ศูนย์โรคระบบประสาท โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ มีแพ็กเกจโปรแกรมการตรวจคัดกรองความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมอง ซึ่งจะมีการตรวจทางห้องปฏิบัติการ ดูความสมบูรณ์ของเม็ดเลือด ตรวจระดับน้ำตาลและไขมันในเลือด ตรวจการทำงานของไต รวมไปถึงตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจและตรวจหลอดเลือดสมองด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (MRI และ MRA) ราคา 25,000 บาท พิเศษ! วันนี้ถึง 30 พฤศจิกายน 2563 เพียงใช้ Code “BSTM5000” เมื่อซื้อแพ็กเกจ ก็รับไปเลยส่วนลด 5,000 บาท

ดูเงื่อนไขและวิธีใช้ Code อย่างละเอียด ที่นี่

ปัจจุบันประเทศไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุแล้ว และมีผู้สูงอายุจำนวนไม่น้อยที่เลือกอาศัยอยู่คนเดียว คงจะดีกว่าถ้าเราสามารถช่วยเหลือตัวเองได้อย่างดี เดินทางไปไหนมาไหนสะดวก คล่องแคล่ว การดูแลสุขภาพของตัวเองอย่างสม่ำเสมอ ร่วมกับตรวจคัดกรองตั้งแต่ก่อนมีอาการ เป็นแนวทางสำคัญที่จะช่วยให้คุณห่างไกลจาก Stroke มีคุณภาพชีวิตที่ดี พร้อมทำกิจกรรมอะไรก็ได้ที่คุณสนใจไปอีกนาน


4 แหล่งข้อมูล
กองบรรณาธิการ HD มุ่งมั่นตั้งใจให้ผู้อ่านได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โดยทำงานร่วมกับแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์ รวมถึงเลือกใช้ข้อมูลอ้างอิงที่น่าเชื่อถือจากสถาบันต่างๆ คุณสามารถอ่านหลักการทำงานของกองบรรณาธิการ HD ได้ที่นี่
สำนักงานสารนิเทศ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข, กรมควบคุมโรค รณรงค์วันอัมพาตโลก ปี 2562 ให้ประชาชนรับรู้สัญญาณเตือนโรคหลอดเลือดสมอง ลดความเสี่ยงเป็นอัมพาต (https://pr.moph.go.th/?url=pr/detail/2/02/133619), 25 ตุลาคม 2562.
ศูนย์โรคหลอดเลือดสมองศิริราช, ความรู้เกี่ยวกับโรคหลอดเลือดสมอง (https://www.si.mahidol.ac.th/center/sirirajstrokecenter/TH/StrokeContent/content/people/What-is-stroke.aspx).

บทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้แก่ผู้อ่าน และไม่สามารถแทนการแนะนำของแพทย์ การวินิจฉัยโรค หรือการรักษาได้ ผู้อ่านควรพบแพทย์เพื่อให้แพทย์ตรวจที่สถานพยาบาลทุกครั้ง และไม่ควรตีความเองหรือวางแผนการรักษาด้วยตัวเองจากการอ่านบทความนี้ ทาง HD พยายามอัปเดตข้อมูลให้ครบถ้วนถูกต้องอยู่เสมอ คุณสามารถส่งคำแนะนำได้ที่ https://honestdocs.typeform.com/to/kkohc7

ผู้เขียนและผู้รีวิวบทความไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับสินค้าหรือบริการที่นำเสนอแต่อย่างใด เว้นแต่จะระบุในเนื้อหา การแนะนำสินค้าและบริการแสดงขึ้นอัตโนมัติจากระบบของเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชัน

ขอบคุณที่อ่านค่ะ คุณคิดว่าบทความนี้มีประโยชน์มากแค่ไหนคะ
(1 ดาว - น้อย / 5 ดาว - มาก)

ตั้งกระทู้ถามหมอ

เราจะไม่เปิดเผยชื่อและข้อมูลส่วนตัวของคุณ


แนบไฟล์ (รูปหรือวิดีโอ)
เช่น ประวัติการรักษา รอยโรค (ถ้ามี) *
เช่น ประวัติการรักษา รูปของอาการ (ถ้ามี) ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่ดูไฟล์ได้
* ไม่ต้องห่วง! เราเก็บไฟล์ของคุณเป็นความลับ มีแค่คุณกับคุณหมอเท่านั้นที่เข้าถึงได้

คำตอบที่คุณจะได้เป็นเพียงความเห็นจากแพทย์ ไม่สามารถแทนการวินิจฉัยโรค โปรดพบแพทย์ที่สถานพยาบาลเพื่อการรักษาที่ถูกต้อง เหตุฉุกเฉิน โทร. 1669

รับทราบและถามคำถาม
บทความต่อไป
อาการบางอย่างที่นึกว่าเป็นเพราะสูงวัย ที่จริงอาจแก้ไขได้ เริ่มจาก “ตรวจสมอง”
อาการบางอย่างที่นึกว่าเป็นเพราะสูงวัย ที่จริงอาจแก้ไขได้ เริ่มจาก “ตรวจสมอง”

รู้ทันสัญญาณที่อาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของสมอง และ 4 วิธีตรวจสมอง CT Scan, MRI, PET, SPECT

อ่านเพิ่ม